و چون تعداد معربات در كلام ايشان بسيار و فراوان است از اينرو در مقام سخن گفتن عادت و سيره ايشان براين جارى شده كه كلمات را معرب بخوانند حال ترك اين عادت و استعمال كلمهاى از كلمات را به حالت ثابت و يكنواخت برزبانشان ثقيل و دشوار است .
قوله : لعدم احتياجه الى الاعراب : ضمير در « احتياجه » به حرف راجع است .
قوله : اذ المعانى المفتقرة اليه لا تعتوره : ضمير در « اليه » به اعراب راجع بوده و ضمير مفعولى در « لا تعتوره » به حرف عائد هستند .
قوله : و ليت يقولها المحزون الخ : اين بيت از جناب ابو طالب بن عبد المطّلّب بن هاشم بن عبد مناف مىباشد و كامل آن چنين است :
ليت شعرى مسافر بن ابى عم . . . . * رو و ليت يقولها المحزون
يعنى : كاش از حال مسافر بن ابى عمرو مطّلع مىبودم و لفظ « ليت » را شخص غمگين و اندوهگين مىگويد .
قوله : على تجرّدها من معنى الحرفيّة : ضمير مؤنّث در « تجرّدها » به ليت راجع است .
قوله : و جذبها الى معنى الاسميّة : ضمير در « جذبها » به ليت عود مىكند .
قوله : بدليل عدم وفائها لمقتضاها : ضمائر مؤنّث به ليت عود مىكند .
متن : « 22 »
و منه ذو فتح و ذو كسر و ضمّ * كاين امس حيث و السّاكن كم
تجزيه و تركيب
منه : جارّ و مجرور ، متعلّق به استقرّ ، خبر مقدّم .
ذو فتح : مضاف و مضاف اليه ، مبتداء مؤخّر .
و ذو كسر : مضاف و مضاف اليه ، معطوف به « ذو فتح » .
و ضمّ : معطوف به « كسر » و تقدير « ذو ضمّ » مىباشد .
كاين : خبر است براى مبتداء محذوف و تقدير كلام چنين است :