و الاصل : مبتداء ، معطوف است به « كلّ حرف » .
فى المبنى : جارّ و مجرور ، متعلّق باستقرّ ، صفت است براى « الاصل » .
ان يسكّنا : الف آن اطلاقى است ، خبر براى « الاصل » مىباشد .
ترجمه :
و هرحرفى استحقاق بنا داشته و اصل در مبنى آنست كه ساكن باشد .
شرح عربى :
و كلّ حرف مستحقّ للبناء ، وجوبا ، لعدم احتياجه الى الاعراب ، اذ المعانى المفتقرة اليه لا تعتوره .
و نحو : و ليت يقولها المحزون .
على تجرّدها من معنى الحرفيّة و جذبها الى معنى الاسميّة بدليل عدم وفائها لمقتضاها .
و الاصل فى المبنىّ ، اسما كان او فعلا او حرفا ، ان يسكّنا ، لخفّة السّكون و ثقل المبنى .
ترجمه و شرح :
بناء در حروف و اصل در آنها
مصنّف گويد :
هرحرفى مستحقّ آنست كه مبنى باشد .
شارح گويد :
اينحكم در حروف وجوبى و لزومى مىباشد و دليل آن اينستكه :
حروف احتياج به اعراب ندارند زيرا معانى محتاج به اعراب از قبيل مبتداء قرار گرفتن ، مفعول بودن حال ، تميز ، مضاف اليه ، فاعل واقع شدن و امثال اينها هرگز در حروف نيست از اينرو مقتضى اعراب در حروف وجود ندارد لاجرم مستحيل است بدون مقتضى آنها را اعراب داد .