800 در هم چه آنكه مرتد نسبت به اسلام نزديكتر بوده از ذمّى پس لااقل ديهاش بايد به مقدار ذمّى باشد منتهى اگر در بيشتر از آن شك و ترديد داشتيم اصل عدم زيادى از آن مىباشد ولى اين احتمال ضعيف و غير قابل اعتناء است .
قوله : للمرتد مطلقا : چه ملّى بوده و چه فطرى باشد .
قوله : يقتل المسلم له : ضمير در [ له ] به مرتد راجعست .
قوله : لانّه بمنزلة الكافر : ضمير در [ لانّه ] بمرتد عود مىكند .
قوله : و ان كان قبل استتابة الملّى : ضمير در [ كان ] بقتل عود مىكند .
لان مفارقته للكافر بذلك : ضمير در [ مفارقته ] به فطرى راجع است و مشار اليه [ ذلك ] ممكن است توبه مرتد باشد در اين صورت ضمير مفارقته را بايد بخصوص مرتدّ ملّى ارجاع داد و محتمل است مشار اليه بقاء عقله اسلام باشد كه در اين فرض ضمير در [ مفارقته ] به مطلق مرتد راجع است و اين معنا به لحاظ اعمّ بودنش اولى و بهتر است .
قوله : لا تخرجه عن الكفر : ضمير منصوبى در [ لا تخرجه ] به مرتد راجع است .
قوله : فيقف ثبوتها على الدليل الشّرعى : ضمير در [ ثبوتها ] به ديه عود مىكند .
قوله : و هو منتف : ضمير [ هو ] به دليل برمىگردد .
قوله : لانّه اقرب منه الى الاسلام : ضمير در [ لانّه ] بمرتد و در [ منه ] به ذمّى راجعست .
قوله : فلا اقل من كن ديته كديته : ضمير در [ ديته ] بمرتد و در
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 175
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١٧٥