و لو بعضها بطل العقد .
شرح فارسى
مرحوم مصنف مىفرماين :
اما اگر عبد مقدارى از آن آزاد و مقدار ديگرش رق بوده و باصطلاح مبعّض باشد در صورتى كه همسر خويش را بخرد عقد زوجيّتش قطعا باطل مىشود .
شارح ( ره ) مىفرماين :
مقصود اين است كه عبد مبعّض اگر همسر خويش را براى خود بخرد يا براى مولاى خود خريده و سپس مولا او را بوى تمليك كند قطعا عقد زوجيّتشان باطل مىشود و دليل آن اينست كه :
عبد مزبور نسبت بجزئى كه آزاد و حرّ است قابليّت براى اينمعنا را دارد كه مالك بشود و زمانيكه مالك همسر خويش شد اگرچه مقدارى از آن باشد عقد زوجيّت قابل بقاء نبوده و باطل مىگردد .
مؤلف گويد :
در اين فرض عبد مبعّض پس از خريدن همسرش نه مالك بضع او است از باب ملك و نه ملكيّت آن برايش از باب تزويج ثابت است .
اما تزويج چون باطل شده .
و اما ملكيّت چون بضع قابل تبعيض نمىباشد ازاينرو معنا ندارد كه در سهم ملكيّتش به همان مقدار بتواند از بضع تمتع ببرد .
قوله : فانّه بشرائه لنفسه : ضميرهاى مجرور در سه موضع به عبد راجع است .
قوله : او بتملكه : يعنى تملّك عبد .
قوله : لانّه بجزئه الحر : ضميرهاى مجرور در دو موضع
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 226
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٢٢٦