والتراب : عاطف ومعطوف ومعطوفعليه « الحصا » مىباشد .
قوله : أراد : اتحبّها : ضمير در « أراد » به عمر بن أبي ربيعه راجع است وطبق گفتار « قيل » بيت از مورد بحث ( حذف همزه استفهام ) بحساب مىآيد .
قوله : وقيل انّه خبر : ضمير در « انّه » به تحبّها راجع است وطبق گفته اين قائل بيت از مورد بحث خارج مىباشد .
قوله : ومعنى قلت بهرا : كلام قيل مىباشد .
قوله : معناه عجبا : يعنى قلت أحبها عجبا ( دوست دارم أو را دوست داستنى عجيب ) .
قوله : وقال المتنبىّ : متنبي عبارتست از أحمد بن حسين كه تولّدش در كوفه واقع شده واز بزرگان فن شعر بحساب مىآيد ، وى معاصر با سيف الدّوله وعضد الدّوله بوده است واينكه مصنّف نگفت وكقول المتنبي جهتش آنستكه آوردن بيت متنبي نه بخاطر استشهاد واستدلال باشد بلكه صرف تمثيل از آن مقصود است چه آنكه متنبي از مولّدين بوده وبكلامش نميتوان استدلال نمود .
قوله : أحيا وأيسر ما قاسيت الخ :
تجزيه وتركيب
أحيى : فعل مضارع ، متكلم وحده وضمير مستتر در آن فاعلش مىباشد .
واو : حاليه .
أيسر : افعل تفضيل ، مضاف ، مبتداء .
ما : موصوله ، مضافاليه .
قاسيت : فعل ماضي ، صيغه متكلم وحده وضمير متكلم فاعل آن مىباشد صله وعائد براي « ما » وعائد ضمير مفعولى است كه حذف شده وتقدير آن « قاسيته » مىباشد .
ما : موصوله ، خبر براي « أيسر » .
الكلام الغني (شرح فارسى بر باب اول مغنى) (فارسى) — صفحة 49
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٤٩