« ان » مخفّفه از مثقله مىباشد .
سپس مصنّف گويد :
« ان » مخفّفه از مثقله از نظر واضع سه حرفى است وآن را ميتوان مصدريه نيز تلقّى كرد واز نظر عمل نصب به اسم ورفع به خبر مىدهد .
البتة كوفيون در اين نظريه مخالف بوده وپنداشتهاند كه « ان » مخفّفه از مثقله أصلا عمل نمىكند وشرط اسمش آنستكه ضمير محذوف باشد البتة گاهى اين ضمير در كلام ذكر شده وثابت مىباشد مانند آنچه در قول شاعر آمده :
فلو انك في يوم الرّخاء سئلتني * طلاقك لم ابخل وأنت صديق
يعنى : پس اگر مسلّما تو در روز سستى وناتوانى از من طلب طلاق خود را بنمائى من از اين امر بخل نكرده ودر صورتيكه تو دوستار آن باشى طلاقت خواهم داد .
شاهد در « انك » است كه كاف اسم « ان » بوده وحذف نشده .
البتة معلوم باشد ذكر اسم « ان » على الأصح اختصاص به مواضع ضرورت دارد .
سپس مصنّف گويد :
وشرط خبر « ان » اينستكه جمله باشد ، بنابراين افراد آن جايز نيست مگر در جائيكه اسمش ذكر شود كه در اينفرض جايز است خبر را هم جمله آورد هم مفرد وايندو نحو از خبر در قول عمرة بنت عجلان جمع شدهاند :
بأنك ربيع وغيث مريع * وانك هناك تكون الثمالا
يعنى : بدرستيكه تو بهار وبارانى كثير وفراوان هستى ومحققا تو در آنجا پناه وتكيهگاه ديگران مىباشى .
شاهد در « بأنك ربيع » و « انك هناك الخ » مىباشد كه در اوّل خبر « ان » مفرد
و