طول : مجرور به « باء » ، متعلق به « ابشر » ، مضاف .
سلامة : مضافاليه براي « طول » .
يا : حرف نداء ، عامل ، مبنى .
مربع : مناداى ، مفرد ، معرفه ، مبنى بر ضمّ .
قوله : زعموا انّها لا تعمل شيئا : ضمير در « انّها » به « ان » راجع بوده ومقصود از « لا تعمل شيئا » اينستكه نه اسم را نصب داده ونه خبر را رفع مىدهد .
قوله : وربّما ثبت : يعنى ثبت الاسم .
قوله : فلو انّك في يوم الرّخاء سئلتني الخ :
تجزيه وتركيب
لو : شرطية ، غير عامله ، مبنى .
انّك : مخفّفه از مثقله وكاف اسم آن مىباشد .
في : حرف جار ، عامل ، مبنى .
يوم : مجرور به « في » متعلق به « سئلتني » ، ظرف لغو ، مضاف .
الرّخاء : مضافاليه .
سئلتني : فعل ماضي ، مفرد ، مذكر ، حاضر ، ثلاثي مجرد ، از باب منع ، يمنع ، متعدي ، معلوم ، مهموز العين وضمير منصوبى متصل به آن ، مفعولش بوده و « تاء » مفتوح فاعل آن مىباشد ، خبر براي « انك » .
طلاقك : مضاف ومضافاليه ، مفعول دوّم براي « سئلتني » .
لم : حرف جازم ، عامل ، مبنى .
ابخل : فعل مضارع ، صيغه متكلم وحده ، ثلاثي مجرد از باب فرح ، يفرح ، وكرم ، يكرم ، لازم ، معلوم ، مجزوم به « لم » ، بنابراين معنا ماضي است ، جواب براي « لو » .
الكلام الغني (شرح فارسى بر باب اول مغنى) (فارسى) — صفحة 204
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٢٠٤