و يخاف و يهاب : « يخاف » يعنى ( مىترسد ) و « يهاب » نيز يعنى ( مىترسد ) .
و اعتلالهما بالنّقل و القلب : زيرا اصل « يخاف » ، « يخوف » و « يهاب » ، « يهيب » بود فتحه واو و ياء را ابتداء بماقبل نقل داده سپس واو و ياء ماقبل مفتوح را به الف قلب نموديم .
متن : و يدخل الجازم ، فيسقط العين اذا سكن ما بعده و تثبت اذا تحرّك .
تقول : لم يصن ، لم يصونا ، لم يصونوا ، لم تصن ، لم تصونا ، لم يصنّ الى آخره .
و كذا قياس لم يبع ، لم يبيعا ، لم يبيعوا و لم يخف ، لم يخافا ، لم يخافوا .
و قس عليه الامر نحو : صن ، صونا ، صونوا ، صوني ، صونا ، صنّ .
ترجمه :
و جازم بر آن داخل شده پس عين الفعل زمانيكه مابعدش ساكن باشد ساقط شده و در صورتى كه مابعد متحرّك باشد محفوظ مىماند چنانچه مىگوئى :
لم يصن : حفظ نكرده است يكمرد غائب در گذشته .
لم يصونا : حفظ نكردهاند دو مرد غائب در گذشته .
لم يصونوا : حفظ نكردهاند مردان غائب در گذشته .
لم تصن : حفظ نكرده است يكزن غائب در گذشته .
لم تصونوا : حفظ نكردهاند دو زن غائب در گذشته .
لم يصنّ : حفظ نكردهاند زنان غائب در گذشته .
تا آخر صيغههاى چهاردهگانه .
الكلام اللطيف في شرح التصريف (فارسى) — صفحة 88
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٨٨