و ببايد دانستن « 1 » كه بدن انسان « 2 » مركب است « 3 » از موضوع و صورت . و « 4 » موضوع « 5 » مركب است از عناصر چهارگانه ؛ يعنى آتش و هوا « 6 » و آب و خاك . و اماكن و « 7 » جايگاه « 8 » هر يك از اين عناصر چهارگانه مختلف است و كيفيت و طبيعت هر يكى « 9 » از آن « 10 » ضد يكديگرند « 11 » .
پس به « 12 » سبب اختلاف « 13 » اماكن « 14 » و « 15 » جايگاه « 16 » ، هر يكى « 17 » از اين عناصر چهارگانه آرزومند جايگاه « 18 » خودند و مىخواهند كه « 19 » از يكديگر جدا شوند و به مكان طبيعى خود روند و به « 20 » سبب تضاد طبيعت و كيفيت ، بالذات فاسدند .
و اين صورتى « 21 » قوا « 22 » ، دايم الشوق است تا باقى و موجود باشند « 23 » در اين موضع « 24 » و مىخواهند « 25 » تا اين موضع بر حال تركيب خود بماند و به تحليل نرود و فاسد نشود . اما اين فعل « 26 » صورت ، كارى است كه به قهر و كوشش « 27 » باشد « 28 » و جدا شدن و گسسته شدن موضوع از يكديگر كارى و فعلى طبيعى است و هرگز كارى كه به قهر و كوشش باشد « 29 » با « 30 » كارى كه به طبع باشد برابر نباشد . « 31 » پس بدين سبب « 32 » ، صورت بدن بر حفظ و نگاه
هامش
( 1 ) . ل : دانست .
( 2 ) . ل : + و صورت .
( 3 ) . ل : - مركب است .
( 4 ) . م : - و .
( 5 ) . ل : + او .
( 6 ) . س : هوا و آتش .
( 7 ) . ل : - اماكن و ؛ س : - و .
( 8 ) . س : جاى .
( 9 ) . م : يك .
( 10 ) . س : - از آن .
( 11 ) . م : يكديگر است .
( 12 ) . م : - به .
( 13 ) . س : + و .
( 14 ) . ل : مكان .
( 15 ) . س : - و .
( 16 ) . س : جاى .
( 17 ) . م : هر يك .
( 18 ) . س : جاى .
( 19 ) . ل : تا .
( 20 ) . س : - به .
( 21 ) . س : + و ؛ م : صورت ؛ در اينجا « يا » نشانه اضافه است . چنين مواردى در نثر قديم رواج داشته و مرحوم مينوى در تصحيح كليله و دمنه بارها به آن اشاره كرده است . چنان كه در رسم الخط پهلوى نيز علامت اضافه « يا » است .
ر . ك : دستور تاريخى زبان فارسى ، ص 183 .
( 22 ) . س و م : قوتى .
( 23 ) . س : مانند .
( 24 ) . س : موضوع .
( 25 ) . م : مىخواهد .
( 26 ) . م : از .
( 27 ) . س : لوس .
( 28 ) . س : مىباشد .
( 29 ) . س و ل : - و جدا شدن . . . قهر و كوشش باشد .
( 30 ) . س و ل : تا .
( 31 ) . ل : + نگاه داشت موضوع .
( 32 ) . س : صفت .