كف / برگ چغندر : يك دسته / انجير سپيد « 1 » : بيست دانه / مغز « 2 » خيار چنبر : بيست « 3 » / ترنجبين « 4 » : بيست درم .
شافهاى كه طبع نرم دارد : بورهء ارمنى ، نمك طعام ، خطمى ، كنگرزد « 5 » ، بنفشه : از هريك « 6 » دو درم ؛ كوفته و بيخته ، با شكر بسريشند « 7 » و به روغن بادام چرب كنند و استعمال كنند .
باب پانزدهم : در سنونات « 8 »
سنونى كه بيخ دندان سخت كند و بوى دهان « 9 » خوش « 10 » : جو سوخته ، نمك اندرانى « 11 » ، كف دريا : « 12 » هريك ده درم / عاقرقرحا ، كبابه ، ثمرهء گز : از هريك « 13 » پنج درم / سماق : 4 « 14 » / قرنفل : 2 « 15 » ؛ كوفته و بيخته « 16 » ، بياميزند و « 17 » در بن دندان « 18 » افشانند .
سنونى كه بوى دهان خوش كند و دميدگى دهان [ را ] سود دارد « 19 » : تخم تورك « 20 » : طباشير سپيد « 21 » ، گشنيز خشك ، سماق ، گلنار ، پوست هليلهء زرد ، آرد بينوسرخ « 22 » ؛ كوفته و بيخته ، با يكديگر بياميزند .
سنونى كه سستى زبان ببرد : نوشادر ، عاقرقرحا ، خردل سپيد ؛ كوفته و بيخته ، بياميزند و زبان را بدان مىمالند .
هامش
( 1 ) . م : سفيد .
( 2 ) . م : دانه .
( 3 ) . م : - بيست .
( 4 ) . م : + از هريكى .
( 5 ) . كنگرزد : « صمغ انواع كنگر است و آن را كركرهن هم گفتهاند . » ( قانون ، كتاب دوم ، ص 186 ) .
( 6 ) . م : يكى .
( 7 ) . م : بسرشند .
( 8 ) . سنون : به فتح اول ، دارويى كه به دندان مالند . ( لغتنامه ) .
( 9 ) . م : + را .
( 10 ) . م : + كند .
( 11 ) . نمك اندرانى : نمك بلور ( لغتنامه ) ، نمك دارانى هم گفته شده است .
( 12 ) . م : + از .
( 13 ) . م : يكى .
( 14 ) . م : چهار درم .
( 15 ) . م : دو درم .
( 16 ) . م : + با يكديگر .
( 17 ) . م : - و .
( 18 ) . م : دندانها .
( 19 ) . م : سنونى كه دمندگى دهان و بوى دهان سود دارد .
( 20 ) . م : + يعنى خرفه .
( 21 ) . م : سفيد .
( 22 ) . م : بنوسرخ .