باب چهاردهم : در حقنهها « 1 »
حقنهاى كه در « 2 » تبهاى « 3 » گرم استعمال كنند : سناى مكى : 7 « 4 » / بنفشه : 4 « 5 » / نيلوفر : 4 « 6 » / عناب « 7 » ، سپستان ، آلو سياه : هريك « 8 » بيست دانه / جو پوستكندهء نيمكوفته « 9 » : يك كف / خطمى ، نخاله « 10 » در كتان بسته : از هريك « 11 » يك كف ؛ اين جمله در دو من آب بجوشانند تا با رطل « 12 » آيد ؛ مغز خيار چنبر ، ترنجبين ، شكر : از هريكى ده « 13 » درم / روغن كنجد تازه : ده درم / آبكامه : پنج درم ؛ در آن حل كنند و كار فرمايند .
حقنهاى ديگر قوىتر از آن : سناى مكى : ده درم / ورق چغندر : يك دسته / انجير سپيد « 14 » : ده دانه / بنفشه ، نيلوفر ، جو نيمكوفته : از هريك « 15 » يك كف / نخاله ، خطمى در كتان بسته : از هريك يك كف « 16 » / بابونه : پنج درم ؛ اين جمله در دو من و « 17 » نيم آب بجوشانند تا با « 18 » رطلى آيد ؛ مغز خيار چنبر : بيست درم / شكر سپيد « 19 » : بيست درم / نمك طعام : دو درم ؛ در آن حل كنند و « 20 » نيم گرم استعمال كند .
حقنهاى كه قولنج را بگشايد و بادها را بشكند : اكليل الملك ، خسك ، قنطوريون باريك « 21 » ، شبث ، بزرك ، خشك « 22 » دانه ، نخاله و « 23 » خطمى در صره بسته : از هريك « 24 » يك
هامش
( 1 ) . حقنه : به ضم اول ، فرو بردن مايعى از مخرج زيرين به معده تا سدهها و بادها بگشايد ( لغتنامه ) .
( 2 ) . ل : - در .
( 3 ) . م : تب .
( 4 ) . م : هفت درم .
( 5 ) . م : و .
( 6 ) . م : از هريكى چهار درم .
( 7 ) . م : + و .
( 8 ) . م : از هريكى .
( 9 ) . ل : كور .
( 10 ) . م : بحاله ؛ نخاله : سبوس ، پوست غله كه هنگام بيختن به درآيد . ( لغتنامه ) ؛ در اينجا مراد سبوس جو و گندم است ( ر . ك . قانون ، كتاب دوم ، ص 223 ) .
( 11 ) . م : يكى .
( 12 ) . رطل : واحد وزن مايعات و جامدات پيوسته ، بين 84 و 100 مثقال .
( 13 ) . م : يك .
( 14 ) . م : سفيد .
( 15 ) . م : يكى .
( 16 ) . م : - نخاله . . . كف .
( 17 ) . م : - و .
( 18 ) . م : باز .
( 19 ) . م : سفيد .
( 20 ) . م : - و .
( 21 ) . ل : ارنك ؛ « قنطوريون . . . بهترش باريك و كوچك مايل به زردى و زبان گز است . » ( قانون ، كتاب دوم ، ص 290 ) .
( 22 ) . م : خسك .
( 23 ) . م : - و .
( 24 ) . م : يكى .