بسته شدن خون « 1 » حيض : سبب « 2 » قوىترين « 3 » آن سده است .
و اسباب سده يا « 4 » فربهى به افراط است « 5 » يا لاغرى به افراط از بهر آنكه فربهى به افراط « 6 » سبب بسته شدن رگها و منفذها « 7 » گردد و « 8 » لاغرى به افراط « 9 » سبب خشكى منفذها و باريكى « 10 » آن باشد .
علاج آنكه « 11 » فربهى به افراط باشد ، رگ صافن و نابض « 12 » بايد گشود « 13 » و از « 14 » ساق حجامت « 15 » كردن و جلاب پر سياوشان و رتك « 16 » بايد دادن . و تخم مرزنگوش با عسل « 17 » جوشانيدن « 18 » ادرار حيض كند « 19 » ؛ و « 20 » غذا نخودآب با دارچينى « 21 » دادن « 22 » .
و « 23 » آنجا « 24 » كه « 25 » سبب ، لاغرى به افراط بود ، علاج « 26 » ، ترطيب « 27 » بدن بايد كردن و سكنگبين ساده بايد « 28 » دادن « 29 » . و در غذاهايى كه زود هضم شود بايد « 30 » افزودن ؛ و به گرمابهء معتدل « 31 » رفتن و روغن بنفشه در بدن ماليدن « 32 » .
هامش
( 1 ) . ل : - خون .
( 2 ) . م : - سبب .
( 3 ) . س : قوىتر .
( 4 ) . س : سبب ؛ م : از .
( 5 ) . س : باشد بدان .
( 6 ) . س : - يا لاغرى . . . به افراط .
( 7 ) . س : مقعدها .
( 8 ) . س : + نيز سبب .
( 9 ) . س : + بود كه .
( 10 ) . س : تاريكى .
( 11 ) . س : - آنكه .
( 12 ) . ل : نانص ؛ م : ناقض ، نابض : به كسر با ، رگ جنبنده ؛ « بستن اطراف دست و شيشه بر ساقها نهادن و رگ صافن و نابض زدن ( ذخيرهء خوارزمشاهى ) » ( لغتنامه ) . اما در ميزان الطب ، « مابض » آمده است : « مابض ، زير زانوست و نافعتر از صافن است . . . و رحم را نافع » ( ص 20 ) .
( 13 ) . س : گشادن : م : گشودن .
( 14 ) . ل : بر .
( 15 ) . م : + بايد .
( 16 ) . م : رنك ؛ رتك : به ضم اول و فتح ثانى ، پودنهء برى باشد كه اگر گوسفند از آن بخورد شير او مانند خون برآيد .
( برهان قاطع ) .
( 17 ) . س : - با عسل .
( 18 ) . م : جوشانيده .
( 19 ) . م : نكند .
( 20 ) . م : - و .
( 21 ) . م : + بايد .
( 22 ) . ل : - دادن .
( 23 ) . م : - و .
( 24 ) . م : علاج آن .
( 25 ) . م : + به .
( 26 ) . م : - علاج .
( 27 ) . م : تطيب .
( 28 ) . ل : - بايد .
( 29 ) . ل : دهند .
( 30 ) . ل : ببايد .
( 31 ) . م : + بايد .
( 32 ) . ل : مالند ؛ م : بايد ماليد .