باب بيست و يكم : در ورم زبان
ورم « 1 » زبان ، مادهء آن « 2 » از « 3 » خون باشد « 4 » يا از « 5 » صفرا يا از « 6 » بلغم يا « 7 » سودا باشد « 8 » . آنكه « 9 » از خون باشد سرخ بود « 10 » و گرم و با « 11 » ضربان باشد و لعاب اندك باشد « 12 » .
علاج آن فصد قيفال است و طبع را نرم داشتن به مطبوخ فواكه « 13 » و مضمضه كردن به آب بينوسرخ « 14 » و آب گشنيز تر و آب كاشنى « 15 » و آب كاهو و تخم « 16 » كثان « 17 » به آب « 18 » گل تر كرده بر زبان انداختن و جلاب « 19 » عناب و نبات و آب انار ترش و شيرين با پوست فشرده دادن ؛ و « 20 » غذا كشكاب ؛ و « 21 » اگر چيزى فرو نتواند بردن حقنه « 22 » كردن .
علامت آن كه از صفرا باشد زردى زبان باشد « 23 » و درد مفرط و افروختگى سر و روى « 24 » و دانههاى بسيار بر زبان پيدا شدن « 25 » .
علاج آن « 26 » بيمارى « 27 » ، همان علاج ورم خونى باشد « 28 » به جز فصد كردن .
علامت « 29 » آنكه بلغمى باشد « 30 » ورم سپيد « 31 » باشد و سرد و بزرگ . و لعاب بسيار از دهان « 32 » او بيرون « 33 » مىآيد « 34 » . و درد كمتر باشد .
هامش
( 1 ) . م : مادهء ورم .
( 2 ) . م : - مادهء آن .
( 3 ) . م : يا .
( 4 ) . م : - باشد .
( 5 ) . م : - از .
( 6 ) . م : - از .
( 7 ) . ل : و .
( 8 ) . م : - باشد .
( 9 ) . م : علامت آنكه .
( 10 ) . م : باشد .
( 11 ) . ل : - با .
( 12 ) . م : بود .
( 13 ) . ل : فاكهه .
( 14 ) . م : بنوسرخ .
( 15 ) . م : كاسنى .
( 16 ) . م : - تخم .
( 17 ) . م : كتان .
( 18 ) . م : عرق .
( 19 ) . م : + به .
( 20 ) . م : - و .
( 21 ) . م : - و .
( 22 ) . ل : خفته .
( 23 ) . م : - باشد .
( 24 ) . م : + باشد .
( 25 ) . م : شود .
( 26 ) . م : همان .
( 27 ) . م : - بيمارى .
( 28 ) . م : است .
( 29 ) . م : علاج .
( 30 ) . م : + رنگ .
( 31 ) . م : سفيد .
( 32 ) . م : دهن .
( 33 ) . م : - او بيرون .
( 34 ) . م : آيد .