باشد « 1 » زياده « 2 » تر از غمامى و چون راست بود ، نشان « 3 » سوختگى به غايت باشد « 4 » .
رسوب سرخ علامت « 5 » ناگوارى « 6 » و عدم نضج است . رسوب تيره علامت « 7 » سردى مزاج و عدم قوت است « 8 » . رسوب زرد علامت « 9 » حرارت مزاج و بسيارى صفرا « 10 » است .
قوام « 11 » رسوب نيك آن است « 12 » كه متصل الاجزا باشد و هموار « 13 » باشد « 14 » .
و قوام « 15 » رسوب « 16 » نا « 17 » طبيعى « 18 » سيزده است : « 19 » مخاطى ، « 20 » خراطى ، « 21 » سويقى « 22 » ، نخالى « 23 » ، كرسنى « 24 » ، لحمى ، « 25 » دسمى « 26 » ، رمادى « 27 » ، دموى ، « 28 » شعرى ، « 29 » عجينى ، « 30 » رملّى ، « 31 » مدى « 32 » .
عجينى همچون « 33 » پارههاى خمير گداخته باشد . « 34 » مخاطى سپيد و غليظ بود « 35 » .
هامش
( 1 ) . م : بود .
( 2 ) . س : زيادت .
( 3 ) . س : بسان .
( 4 ) . ل : بود .
( 5 ) . م : نشان .
( 6 ) . س : ناگواريدن .
( 7 ) . م : نشان .
( 8 ) . س : بود .
( 9 ) . م : نشان .
( 10 ) . س : - بسيارى صفرا ؛ م : صفراى بسيار .
( 11 ) . ل : و قوام .
( 12 ) . س : - است .
( 13 ) . ل : همواره .
( 14 ) . ل : بود .
( 15 ) . س : - و قوام .
( 16 ) . م : + بد آن است كه .
( 17 ) . م : غير .
( 18 ) . م : + باشد و آن .
( 19 ) . م : + اول .
( 20 ) . س : + مدى ؛ م : + دوم .
( 21 ) . م : + سيوم .
( 22 ) . سويق : پست ( لغتنامه ) ؛ م : + چهارم .
( 23 ) . م : + پنجم ؛ نخالى : به ضم اول منسوب به نخاله كه سبوس باشد . ( لغتنامه ) ؛ « اما سبوسى شبيه به زرنيخ احمر است و به سويقى ( شبيه به دانههاى نيمكوب ) موسوم بوده » ( قانونچه ، ص 72 ) ؛ به اين ترتيب چغمينى « نخالى » و « سويقى » را يكى انگاشته است .
( 24 ) . س و م : كرسنگى ؛ كرسنه معرب كرشنه به فتح اول و ثالث ، آن غلهاى باشد تيرهرنگ ما بين ماش و عدس ، گاودانه . ( لغتنامه ) ؛ ضبط نسخهء « ل » نيز خارج از قاعده نيست . در ترجمهء قانونچه « كرسنيه » ضبط شده است .
( قانونچه ، ص 71 ) ؛ م : + ششم .
( 25 ) . م : + هفتم .
( 26 ) . دسم : به فتح اول و ثانى چربش گوشت ( لغتنامه ) ؛ م : + هشتم .
( 27 ) . ل : - رمادى ؛ م + نهم .
( 28 ) . م : + دهم .
( 29 ) . م : + يازدهم .
( 30 ) . م : + نهم .
( 31 ) . م : + سيزدهم .
( 32 ) . ل : رمدى ، علقى ، شعرى ؛ س : - رملى ، مدى .
( 33 ) . س : عجون .
( 34 ) . م : - عجينى . . . باشد .
( 35 ) . م : باشد .