هر گروهى ( و يا شخصى ) زمينى را احيا نموده و آباد سازند پس آنها نسبت به آن زمين از ديگران سزاوارتر هستند .
4 -
« من غرس شجرا او حفر واديا بديّاً لم يسبقه اليه احد او احيا ارضا ميتة فهى له قضاء من الله و رسوله » : « 1 »
هركس درختى بنشاند يا نهرى احداث كند كه كسى قبل از او به اين عمل سبقت نكرده باشد يا زمين مردهاى را احيا كند ، پس آن زمين ( و يا نهر ) به حكم خدا و رسول از آن او است .
5 -
« عادى الارض لله و لرسوله ثم هى لكم و زاد فى بعض الاحاديث : منّى ايّها المسلمون » : « 2 »
زمينهاى قديم ( از زمان عاد مانده ) از آن خدا و رسول است سپس آن زمين مال شما است .
6 -
« عادّى الأرض لله و لرسوله ثم هى لكم منى فمن احيا مواتا فهى له » - و فى البيهقى : « فله رقبتها » : « 3 »
زمينهائى كه سابقهء قدمت دارند ( مانده از زمان عاد است يعنى موات مىباشد ) از آن خدا و رسول است و من كه رسول خدا هستم آن زمينهاى موات را به احيا كنندگان مىبخشم بنابراين هركس زمين مواتى را احيا كند ، زمين ملك او خواهد شد .
7 -
« من احيا ارضا ميتة فهى له » . « 4 »
« من احيا ارضا ميتة فهى له و ليس لعرق ظالم حق » . « 5 »
هامش
( 1 ) - وسائل ج 17 ، ص 328 - از فروع كافى ج 5 ، ص 280 و فقيه ج 3 ، ص 151 و مقنع ص 132 و تهذيب ج 7 ، ص 151 و استبصار ج 3 ، ص 107 .
( 2 ) - اموال ابى عبيد ، ص 386 و سنن بيهقى ج 6 ، ص 143 و ارشاد السارى ج 4 ، ص 184 .
( 3 ) - مستدرك الوسائل ج 2 ، ص 149 و سنن بيهقى ج 6 ، ص 143 و اموال ابى عبيد ج 2 ، ص 403 و خراج قرشى ، ص 82 ، 84 .
( 4 ) - مسند احمد ج 3 ، ص 338 و 356 ، 363 ، 381 و سنن ابى داود ج 3 ، ص 178 و عون المعبود شرح سنن ابى داود ج 3 ، ص 143 از ترمذى و نسائى نقل و شرح كرده است و اموال ابى عبيد ج 2 ، ص 403 ، 404 و موطأ مالك ص 217 ، ج 2 و تنوير الحوالك هامش موطأ از ترمذى و نسائى و سنن ترمذى ج 3 ، ص 263 كتاب احكام و بخارى ج 3 ، ص 139 كتاب حرث و فتح البارى ج 5 ، ص 14 و كنز العمال ج 3 ، ص 512 ، 516 و مجمع الزوائد ج 4 ، ص 157 و مستدرك الوسائل ج 3 ، ص 149 و سنن بيهقى ج 6 ، ص 97 ، 99 ، 143 با اسانيد متعدد و تبيين الحقائق ج 6 ، ص 350 و مجمع الأنهر ج 2 ، 436 و نيل الأوطار ج 6 ، ص 44 و جامع صغير سيوطى ج 2 ، ص 161 و خراج قرشى ، ص 80 ، 83 ، 84 و خراج ابى يوسف ، ص 70 و نصب الراية ج 4 ، ص 288 ، 289 .
( 5 ) - مسند احمد ج 3 ، ص 338 و 356 ، 363 ، 381 و سنن ابى داود ج 3 ، ص 178 و عون المعبود شرح سنن ابى داود ج 3 ، ص 143 از ترمذى و نسائى نقل و شرح كرده است و اموال ابى عبيد ج 2 ، ص 403 ، 404 و موطأ مالك ص 217 ، ج 2 و تنوير الحوالك هامش موطأ از ترمذى و نسائى و سنن ترمذى ج 3 ، ص 263 كتاب احكام و بخارى ج 3 ، ص 139 كتاب حرث و فتح البارى ج 5 ، ص 14 و كنز العمال ج 3 ، ص 512 ، 516 و مجمع الزوائد ج 4 ، ص 157 و مستدرك الوسائل ج 3 ، ص 149 و سنن بيهقى ج 6 ، ص 97 ، 99 ، 143 با اسانيد متعدد و تبيين الحقائق ج 6 ، ص 350 و مجمع الأنهر ج 2 ، 436 و نيل الأوطار ج 6 ، ص 44 و جامع صغير سيوطى ج 2 ، ص 161 و خراج قرشى ، ص 80 ، 83 ، 84 و خراج ابى يوسف ، ص 70 و نصب الراية ج 4 ، ص 288 ، 289 .