اگر عطا كنى پيش از بيرون شدن به نماز عيد « فطره » است ، و اگر بعد عطا شود ، « صدقه » است .
سرّ : اين عيلولت كه از احكام حكمت « تدبير المنزل » است ، از موجبات استحكام محبّت است كه بر اين مبتنى است ، نظام عالم ، و اساس بنى آدم . اگر محبّت عوالى به سوافل و محبّت سوافل به عوالى نبودى ، « عالم » و « آدم » [ هيچ كدام ] نبودى ، و اين سيدودت ، نمونهاى است از سيدودت انسان كامل كه بار تكميل زيردستان را بر كاهل خود مىكشد ، و اينها همه تخلّق است به قدر الطّاقة البشريّه ، به اخلاق منفق غنىّ مغنيى كه به مقتضاى : « الفقراء عيالى » ، جميع موجودات مفتقره را ، به نعمت فيض وجود ، و كمالات وجود ، متنعّم دارد كه اصل وجود و كمالاتى كه عين وجودند ، سراسر نفقات او [ را محتاجند ] .
و ماهيّات و اعيان موجودات - فى ذاتها و صفاتها - نيازمند « ذات » و « صفات » اويند ، و سيّد السّاداتى كه كلّ ، « عبد محض » و « رقّ قنّ » اويند ، و با وجود و توابع وجودشان مملوكاند و از خود هيچ ندارند ، و كلّاند بر مولاى كلّ :
« نِعْمَ الْمَوْلى وَ نِعْمَ النَّصِيرُ »
« 1 » ، و اليه المرجع و المصير .
هامش
( 1 ) - انفال / 40 .