هر چه همراه آنان بود متصرف مىشدند . حاجيان مدت يك ماه در عيذاب در انتظار فلكهها كه ايشان را به جدّه مىرسانيد مىماندند ، و فلايك آن را جلابا نيز مىگويند و مفرد آن فلكه و جلبه است كشتىهاى كوچكى هستند كه ساختمانشان سست و غير محكم است و بادبان بيشتر آنها از بوريا بوده و صاحبان آنها به حاجيان ستم مىنمودند . و بيشتر از ظرفيت كشتى سوار مىكردند ، و اكثر اوقات آن كشتىها ميان دريا با سرنشينان خود غرق مىشدند و قربانى مطامع آن اشرار مىگرديدند ، و هر كس كه عمرش باقى بود پس از دو هفته به جدّه مىرسيد ، و در اين مدت گرفتار تحكّم ناخدايان و وزش بادهاى سخت و امواج خروشان آب و دگرگونى وضع هوا بود . اين راه از قرن اول پيوسته تنها راه حجاج مصر بود تا اينكه در سال 645 قمرى شجرةالدّر « 1 » با كاروان حجاج براى اولين بار از راه
هامش
( 1 ) . شجرة الدر يگانه زنى است كه بر سرير خلافت و پادشاهى در كشوراسلامى مصر نشست ، او زوجهء ملك صالح نجمالدين ايوب نوه ملك عادل سيفالدين ابوبكر برادر سلطان صلاحالدين ايوبى است ، در يكى از جنگهاى صليبى ( لويى نهم ) پادشاه فرانسه به ( دمياط ) كه يكى از شهرهاى مصر در كنار رود نيل است حمله آورد و ملك صالح ايوب در آن روزها كه با آنان به جنگ پرداخته بود در سال 647 قمرى وفات نمود ، يگانه فرزندى داشت به نام ( توران شاه ) و ملقب به ملك معظم كه در هنگام فوت پدر در نواحى شام بود ، شجرةالدّر كه زنى با شجاعت و تدبير بود خبر وفات شوهر را پنهان كرد تا اينكه از همهء سران لشگر براى فرمانروايى پسرش سوگند گرفت و مدتى نگذشت كه توران شاه كشته شد ، و شجرةالدر خودش بر سرير سلطنت نشست و سكه را بنام خود زد و در منابر و مساجد براى او دعا مىكردند ، و ملقب به ( مستعصميه ) شد يعنى خادمهء خليفهء مستعصم در بغداد ، و در سال 655 هجرى او را از سلطنت خلع كردند و كشتند . و پس از وفات ملك صالح فرانسويان شكست فاحش خوردند و بسيارى از آنان كشته شدند و آنان كه نجات يافتند با كمال خوارى فرار كردند و لويى و سران لشگر اسير گشتند .