اكنون اين پرسش مطرح مىشود كه : « انگيزه و عامل اين بينش چيست ؟ » و چگونه است كه افرادى خود را مسلمان مىنامند ولى به خود اجازه مىدهند نسبت به بزرگان دين اهانت كنند و ابنيه و آثار متعلّق به آنان را منهدم نمايند .
پاسخ اين سؤال اين است كه : يكى از آفات بزرگ و خطرناك در هر مذهب و آيينى ، كجفهمىها و تندروىها و برداشتهاى غلط و انحرافى و به اصطلاح قرائتهاى خود ساخته از آن آيين است كه از ميان پيروان همان مذاهب به وجود مىآيد و موجب تضعيف و تفرقه در آن آيين مىشود . بديهى است پرداختن به موارد آن ، در اديان گذشته ، خارج از موضوع بحث ما است .
ولى با تأسف بايد گفت كه در ميان پيروان دين مقدّس اسلام نيز كسانى بودهاند كه از اين كج فهمى و انحراف فكرى مصون نمانده و موجب پيدايش اختلافات و كينهورزىها و گاهى خونريزىها در ميان پيروان قرآن شدهاند .
از مصاديق و نمونههاى بارز چنين انحراف فكرى وبرداشتهاى ناروا ، گروه خوارج هستند كه در حال حيات رسول خدا صلى الله عليه و آله و در ميان جامعهء آن روز به وجود آمدند و در زمان امير مؤمنان عليه السلام گسترش يافته ، به صورت يك گروه معارضِ حكومتِ آن حضرت ، ظاهر شدند و سرانجام آن بزرگوار به دست يكى از عوامل همين گروه به شهادت رسيد .
پس از آن حضرت و در طى ساليان متمادى ، شاهد حضور و فعاليت همان گروه در نقاط مختلف جهان اسلام بوده و هستيم كه مايهء درد سر براى اسلام گرديده و عدهاى از مسلمانان به دست آنان كشته شدهاند .
خوارج در زمان رسول خدا صلى الله عليه و آله
همانگونه كه اشاره شد ، تاريخ پيدايش خوارج به دوران حيات رسول خدا صلى الله عليه و آله بازمىگردد ؛ زيرا آن حضرت به هنگام مراجعت از جنگ « حُنين » ، در منزلى به نام « جِعرانه » وقتى غنايم جنگى را در ميان جنگجويان تقسيم مىكرد ، مردى از جاى خود برخاست و گفت : « يا محمّد اعدل » پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود : واى بر تو ! اگر من با عدالت رفتار