از گفتار سمهودى ( متوفاى 911 ) معلوم مىشود كه اين بقعه و ضريح در زمان وى نيز به همان شكلى بوده كه مطرى و ديگر مدينه شناسان قبل از وى ياد نمودهاند ؛ زيرا او مىگويد : « وقبره على نعت قبر الحسن و العباس و هو ملصق الى جدار المشهد القبلي و في هذا الجدار شباك » . « 1 » ( ضريح ) ابراهيم همانند ( ضريح ) حسن عليه السلام و عباس است و اين ضريح چسبيده به ديوار جنوبى حرم و در اين ديوار شبكههايى وجود دارد . سيد اسماعيل مرندى كه در سال 1255 هجرى مدينه را زيارت نموده در كتاب خود از اين بقعه چنين ياد مىكند : و ديگر قبه حضرت ابراهيم پسر حضرت رسول خدا است كه يك ضريح دارد . « 2 » نايب الصدر شيرازى هم كه در سال 1305 ه . سفر حج نموده است ، در شمار بقعههاى موجود در بقيع مىگويد : و بقعهء ابراهيم بن النبى صلى الله عليه و آله بر سر در آن چند شعر تركى است و يك مصرع آن كه فارسى است نقل مىشود : « شهزاده سلطان رسل ابراهيم » . « 3 » ابراهيم رفعت پاشا كه براى آخرين بار در سال 1325 و تقريباً بيست سال قبل از تخريب آثار مذهبى در حجاز ، بقيع را زيارت نموده ، از اين بقعه چنين نام مىبرد : « گنبد و بارگاه عباس و حسن بن على عليه السلام از همه گنبد و بارگاههاى موجود در بقيع ؛ مانند گنبد ابراهيم و . . . بزرگتر و مرتفعتر است . » « 4 » خلاصه : آنچه از گفتار اين مورخان و نويسندگان از قرن هفتم تا قرن چهاردهم هجرى بدست آمد ، اين است كه قبر شريف جناب ابراهيم سلالهء پاك رسول خدا صلى الله عليه و آله و جناب عثمان بن مظعون يكى از باوفاترين صحابهها و ياران آن حضرت ؛ همانند ساير
تاريخ حرم ائمه بقيع (ع) و آثار ديگر در مدينه منوره (فارسى) — صفحة 189
مساهمون: محمد صادق نجمى
ص١٨٩
هامش
( 1 ) . وفاء الوفا ، ج 3 ، ص 918
( 2 ) . توصيف مدينه به نقل فصلنامهء ميقات حج ، شمارهء 5 ، ص 118
( 3 ) . سفرنامه نايب الصدر شيرازى ، ص 230
( 4 ) . مرآت الحرمين ، ج 1 ، ص 426