نزل جبرئيل بهذه الآية هكذا : « 1 » فَأَبى أَكْثَرُ النَّاسِ - بولاية على - إِلَّا كُفُوراً « 2 » حديثي ديگر نيز از عمار ساباطى است كه از امام صادق عليه السلام دربارهى آيهى زير چنين نقل مىكند : قال تعالى بشأن علي عليه السلام : أَمَّنْ هُوَ قانِتٌ آناءَ اللَّيْلِ ساجِداً وَقائِماً يَحْذَرُ الْاخِرَةَ وَيَرْجُوا رَحْمَةَ رَبِّهِ قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ - أن محمداً رسول اللَّه - وَالَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ - أن محمداً رسول اللَّه وأنّه ساحر كذّاب - إِنَّما يَتَذَكَّرُ أُولُوا الْأَلْبابِ « 3 » ثم قال أبو عبداللَّه عليه السلام : هذا تأويل يا عمار . « 4 » اين أحاديث بر اين دلالت ندارند كه زيادهها از جنس وحى قرآني بوده سپس با تحريف ساقط شدهاند ، بلكه محتوا وسبك اين أحاديث ، با توجه به شرح واژههاى « تنزيل » و « تأويل » - كه پيش از اين گذشت - بهخوبى نشان مىدهد كه مراد از اين زيادهها ، شرح وتفسير آية ، به عنوان تأويل ويا تنزيل از جانب خداست ؛ چون - همان طور كه گفتيم هر آن چه از سوى خدا نازل مىشود حتماً نبايد وحى قرآني باشد ، بلكه نوعي وحى براي شرح وتفسير آيات وجود دارد كه آن هم نازل شده از سوى خداست وتأويل ويا تنزيل آية شناخته مىشود . در واقع امام معصوم عليه السلام با تعبير « هكذا نزل جبرائيل ؛ جبرئيل آية را اين چنين نازل كرد » ، بر اين مطلب تأكيد مىورزند كه اگر آية را با اين معنايى كه گفتيم درك كنيد ، به مقصود خدا به همان گونه كه جبرائيل نازل كرده راه يافتهايد ، در غير اين صورت ، از واقعيت آية دور شدهايد . بر فرض هم كه تعبير « هكذا نزل » ظهور در معناى آية نداشته باشد ، قرينهى ادلهى سلامت قرآن از تحريف ، به آن ظهور مىبخشد . محققان اماميه نيز همين معنا را از أحاديث برداشت كردهاند ؛ از جمله سيد علي بن
سلامة القرآن من التحريف (تحريف ناپذيرى قرآن) ( فارسى) — صفحة 86
مساهمون: فتح الله المحمدي ( نجارزادگان )
ص٨٦
هامش
( 1 ) . الكافي ، ج 1 ، ص 425 ، رقم 64 .
( 2 ) . سورهى اسراء ( 17 ) ، آيهى 89 .
( 3 ) . سورهى زمر ( 39 ) ، آيهى 9 .
( 4 ) . الكافي ، ج 8 ، ص 204 - 205 ، رقم 246 .