صحت اين وجه است ، يعنى طلوع و غروب خورشيد نسبت بافقى كه تو در آن هستى مناط تكليف تو است .
و از اينكه در آيهء فوق مشارق و مغارب نسبت به زمين داده شده است - آنچه از پيش گفتيم تأييد ميگردد كه : طلوع و غروب در اثر حركت وضعى زمين پديد ميگردد ، نه آنكه خورشيد بدور زمين در گردش باشد ، گرچه خورشيد را نيز حركاتيست ، كه از جمله در 25 روز يك بار بدور خود به همان سمت مىپيچد كه زمين بدور خورشيد در گردش است .
در آيهء ديگر مشارق و مغارب بدون قيد به زمين ياد شده است ، چنان كه فرمايد :
فَلا أُقْسِمُ بِرَبِّ الْمَشارِقِ وَ الْمَغارِبِ إِنَّا لَقادِرُونَ
[ المعارج 40 ] .
در اين آيه چنان كه محتمل است مقصود مشارق و مغارب زمينى باشد ، اين احتمال هم ميرود كه مشارق و مغارب تمامى كراتى كه مشرق و مغرب دارند مراد باشد ، و دور نيست كه آيهء :
رَبُّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما بَيْنَهُما وَ رَبُّ الْمَشارِقِ
[ صافات 5 ] . احتمال دوم را تأييد كند - زيرا قبل از ذكر مشارق ، آسمانها و زمين ذكر شده و طبعا مشارق نيز مربوط بهر دو خواهد بود .
چراغ بيدارى ( خورشيد ) و چراغ خواب ( ماه )
كه مسخر اراده پروردگارند :
قال تعالى :
وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ وَ النُّجُومَ مُسَخَّراتٍ بِأَمْرِهِ
[ الاعراف 54 ] .
و
وَ سَخَّرَ لَكُمُ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ دائِبَيْنِ وَ سَخَّرَ لَكُمُ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ
[ ابراهيم 33 ] .
و
وَ سَخَّرَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ كُلٌّ يَجْرِي لِأَجَلٍ مُسَمًّى
[ زمر 5 - لقمان 29 - فاطر 13 - رعد 2 ] .