نگارنده احتمال ميدهد كه عارى از خيرات نيز از اين لحاظ مارد گفته شود كه از تلبس بلباسهاى فاخر صلاح و درستى تمرد و تخلف جسته ، و اين سرپيچى او را همچنان تهىدست و بىبهره از خيرات واگذاشته است .
چنان كه فرمايد : « و من اهل المدينة مردوا على النفاق » برخى از اهل مدينه ( از پيروى اوامر خدا و رسول تمرد كردند ) و بر نفاق و دوروئى استوار ماندند .
لا يسمعون :
طبرى گويد : « 1 » قاريان در قرائت اين كلمه اختلاف كردهاند : عموم قراء مدينه و بصره و بعضى از كوفيان با دو تشديد سين و ميم خواندهاند ، باينمعنى كه گوش نميدهند ، يعنى نميتوانند گوش بدهند ، قاريان كوفه با تخفيف سين ، به اين معنى كه آنان گوش ميدهند اما نمىشنوند « يستمعون و لا يسمعون » .
لا يسمعون با تشديد لا يستمعون بوده ، ولى تاء را در سين ادغام كردند كه لا يسّمّعون شد ، ولى قرائت با تخويف نزد من راجح است ، زيرا از نظر معنى ( گوش ميدهند اما نميشنوند ) با اخباريكه از رسولخدا روايت شده موافق است .
در اين احاديث گوشزد شده كه شياطين گاه اوقات گوش بوحى ميدهند ولى بوسيلهء نيزههاى آتشين رانده ميشوند كه نشنوند .
نگارنده : آنچه طبرى برگزيده بر خلاف قرائت متواتر موجود در قرآن است و از نظر معنى نيز تسمّع بمعنى تكلف در استماعت ، و لا يسمعون يعنى با زحمت و تكلف هم اسرار وحى را نميشنوند ، نه آنكه گوش نگيرند ، بلكه با تمامى گوشهائى كه براى شنيدن اسرار ملأ اعلى دارند ، تمامى زحماتشان نقش بر آب شده ، و هرگز بنتيجه نميرسند ، و اضافه بر اين محروميت از هر سو پرتاب ميشوند ، پاسبانان آسمان آنها را با كمال قدرت پرتاب ميكنند .
هامش
( 1 ) - ( ج 23 ص 26 ) .