2 - آندسته از ستارگانى كه آثار تمدن و زندگى و علم در آنها درخشيده ، از دستهء اول « نجم - ستارهء درخشان » و آنهائيكه هنوز آمادهء زندگى نشدهاند و يا رستاخيزشان فرا رسيده ، و يا أصلا هيچگاه قابل زندگى نباشند ، از دستهء دوم :
« ستارگان مرده » بشمار آيند .
* * * بروج : برج بمعنى قصر بلند است ، و تنها در دو جاى قرآن ستارگان بعنوان بروج معرفى شدهاند :
1 -
وَ السَّماءِ ذاتِ الْبُرُوجِ
[ البروج 10 ] .
2 -
وَ لَقَدْ جَعَلْنا فِي السَّماءِ بُرُوجاً وَ زَيَّنَّاها لِلنَّاظِرِينَ وَ حَفِظْناها مِنْ كُلِّ شَيْطانٍ رَجِيمٍ إِلَّا مَنِ اسْتَرَقَ السَّمْعَ فَأَتْبَعَهُ شِهابٌ مُبِينٌ
[ الحجر 18 ] .
در زمينهء برجهاى آسمانى دو احتمال به نظر ميرسد :
1 - مقصود عموم ستارگان باشند ، بدين مناسبت - كه مانند برجها كه مرتفع و بلند ميباشند - آنها نيز برفراز سقف بلند آسمان جاى گزيدند .
2 - مقصود قصرهاى باشكوهست ، كه احيانا دست علم و تمدن موجودات متمدن آسمانى در برخى از كرات بنا كرده ، و اين احتمال از دو جهت تقويت مىشود .
1 - لفظ « برج » بمعنى قصر است ، نه هر چيزى كه در بلندى قرار گيرد « ساختمان بلند » نه ساختمان بر بلندى ، و إلا ميوههائيكه بر فراز شاخههاى بلند درختانند ، و يا چراغهائيكه بالاى بلنديها قرار دارند ، بايستى بنام برج و قصر ناميده شوند ، در صورتى كه چنان استعمالى مضحك و ناپسند است .
2 - از آيهء :
أَيْنَما تَكُونُوا يُدْرِكْكُمُ الْمَوْتُ وَ لَوْ كُنْتُمْ فِي بُرُوجٍ مُشَيَّدَةٍ
[ النساء :
80 ] چنان مينمايد كه : برج قصر با شكوه و بلند را گويند .