1 - پيدايش كوهها ، 2 - بركات ، 3 - اقوات در زمين در چهار دوران :
سه عمل در چهار دوران ؟ :
از پيش گذشت كه برحسب دورنمائى روشن از آيات و تصريحاتى از روايات - زمين در آغاز تودهاى آتشين و مذاب بوده ، و بهيچوجه قابل پيدايش حيات از حيوان و انسان و نبات نبوده است ، و چنان كه از آيهء ذلول « 1 » يافتيم :
زمين در آن هنگام چموش و مضطرب بود ، و سپس آفريدگار بزرگ رام و راهوارش فرمود تا براى زندگى آماده شود .
بدينوسيله كه : حرارت فوق العادهاش بسردى گرائيد ، و حالت روانى و نرميش به سفتى و سختى تبديل گشته ، و آمادهء پذيرفتن بارانها و پرورش دادن بذرها و نباتات ، و در نتيجه پديد شدن حيوان و انسان شد ، كه از اين فضا و قوتهاى گوناگون زمين بهرهها گيرند ، و بر پيكر وسيع اين مركوب راهوار به اين سو و آن سو روان گردند :
فَامْشُوا فِي مَناكِبِها وَ كُلُوا مِنْ رِزْقِهِ . .
خداى بزرگ بدين منظور زمين را ذلول و راهوار فرمود تا ما بر گردهء او راه رويم و از روزيهاى رنگارنگ خدا بهرهمند گشته و :
وَ إِلَيْهِ النُّشُورُ . .
[ الملك 15 ] .
پس از زمانهاى مقدر توشههائى براى آن جهان برگرفته و بسوى او رهسپار شويم . . .
بنابرآنچه دانستيم به گونهاى مييابيم كه : نخستين حادثهايكه پس از آفرينش زمين به روى آن پديد شد : چينخوردگيهاى پيگير و دامنهدار سطح خارجى زمين
هامش
( 1 ) -هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ ذَلُولًا.