آن ضمن مجموعهاى از تأليفات ميرزاى قمى در كتابخانهء آستان قدس رضوى و همچنين نسخه ديگرى در كتابخانهء ملى نگهدارى مىشود . « 1 »
اين رساله در مجله علوم حديث به چاپ رسيده است . « 2 »
رسالهء حاضر
ارادهء تكوينى و ارادهء تشريعى ذات الهى و چگونگى ارتباط اين دو ، از مباحث مربوط به كلام اسلامى است . روايت سوم « باب المشية والإرادة » از كتاب التوحيد الكافي اشاره به اين دو نوع اراده دارد ، كه مورد توجه برخى دانشمندان واقع شده است .
كسى از محقق قمى حل و توضيح اين روايت را طلب كرده است . ايشان با چند مقدمه در بيان معناى اراده ، كراهت ، مشيت ، اختيار و همچنين استدلال و استشهاد به برخى ديگر از رواياتى كه در باب مشيت الهى وارد شده است ، به شرح حديث مورد بحث مىپردازد . وى به مناسبت ، مطالبى را در مورد علم الهى ، بَداء ، نسخ و طلب نيز متذكر شده است .
محقق قمى در نهايت ، « شاء ان لايسجد » را به « خذله و لم يوفِّقه » تفسير مىكند كه مراد ، واگذاشتن و توفيق ندادن است . اين رساله در روز سهشنبه ، چهاردهم صفر 1216 ق در قم به پايان رسيده است .
دانشمند گرامى جناب آقاى استادى ، تصوير نسخهاى از اين اثر را كه نزد يكى از نوادگان ميرزا در تهران و ضمن جامع الشتات بوده است ، در اختيار داشتهاند و براساس همان تصوير ، اين رساله را تصحيح كردهاند . « 3 »
هامش
( 1 ) . فهرست اهدايى رهبرى به كتابخانهء آستان قدس رضوى ، ص 321 ؛ فهرست كتابخانهء ملى ، ج 2 ، ص 215 .
( 2 ) . « رسالهء فتحيه » ، به كوشش : رضا استادى ، علوم حديث ، ش 28 ، ص 20 - 64 .
( 3 ) . « رسالهاى پيرامون ارادهء الهى » ، ميرزاى قمى ، به كوشش : رضا استادى ، نور علم ، ش 11 ، مرداد 1364 ، ص 137 - 159 .