پس اين درس و بحث و كتاب و معلم ، علل حقيقى نيستند بلكه علل مقدماتى مىباشند ؛ علّت فاعلىِ ذاتى و حقيقى ، خداست .
اين علل ، اهل بيت مقدماتى هم چون شيار كردن زمين و پاشيدن تخم و آب دادن است و آنكه در حقيقت مىروياند و پرورش مىدهد و به محصول مىنشاند خداست .
« أَ أَنْتُمْ تَزْرَعُونَهُ أَمْ نَحْنُ الزَّارِعُونَ »
« 1 » .
آيا شما آن را مىرويانيد ، يا ما مىرويانيم ؟
تزكيه نفس ، مقدمهء عصمت
بنابراين انسان مىتواند با رياضتهاى شرعى و تهذيب و تزكيهء نفس به مقام عصمت دست يابد ، پس عصمت ، منحصر در پيامبران و امامان نيست بلكه عصمت شرط پيامبرى و امامت است .
بر اين پايه غير آنان نيز مىتوانند معصوم باشند و در نهايت هر پيامبر و امامى معصوم است ، ولى هر معصومى پيامبر و امام نيست .
انسان مىتواند با تهذيب و تزكيهء نفس ، خود را مصون از خطا ، اشتباه و نسيان و مانند آن در علم و عمل كند و معصوم شود ؛ اين كار را مىتواند پيش از بلوغ شروع كند تا در هنگام بلوغ از بركت تعليم و تربيت و تهذيب و تزكيه معصوم باشد و كسانى هم كه پيش از اين دچار خطا و اشتباه بودهاند ، مىتوانند با همين روش خود را نسبت به آينده ، معصوم گردانند .
هامش
( 1 ) - واقعه ( 56 ) : 64 .