بى اثر و موجب انتقاد شديد مردم بر خودش خواهد شد .
3 - از روى اخلاص و اعتقاد و يقين اقدام به اين دو وظيفه نمايد كه اگر برنامهاش مخلوط به اغراض فاسده و اعراض كاسده باشد نتيجهاش شناعت در دنيا و فظاعت در آخرت است .
4 - برنامهاش بر اساس رحم و شفقت قرار گيرد كه امر به معروف و نهى از منكر با غلظت و تندى نتيجهء خوبى نخواهد داد .
واعظ اگر چه امر به معروف واجب است * طورى بكن كه قلب گنهكار نشكند
* * *
متاب اى پارسا روى از گنهكار * به بخشايندگى در وى نظر كن
اگر من ناجوانمردم به كردار * تو بر من چون جوانمردان گذر كن « 1 »
5 - امر به معروف و نهى از منكر بايد بر اساس حكمت انجام گيرد ، به اين معنى كه با هر كسى موافق حال او برخورد كند ، مثلًا كسانى كه به راه عبادت نرفتهاند و حلاوت بندگى نچشيدهاند ، آنان را كم كم و به تدريج به راه بندگى رهنمون شوند و به يكباره عبادات شاقّه بر او تكليف نكنند كه موافق حكمت نيست بلكه باعث نفرت ايشان شود ؛ چنان كه در كتب نوشتهاند :
عابدى تارك الصلاتى را به مواعظ و نصايح ترغيب به نماز كرد و آداب نماز به او تعليم داد و گفت : چند روزى در اوقات نماز با من باش و وظايف واجبات سنن با من به جاى آر تا خوب به آداب نماز از جهت علمى و عملى باخبر شوى . آن شخص قبول كرد .
اوّل طلوع فجر كه شد تائب را بيدار كرد كه برخيز نماز كن ، تائب از خواب
هامش
( 1 ) - گلستان ، سعدى شيرازى .