پروردگارا ! ما را [ با همهء وجود ] تسليم خود قرار ده .
خواستند تا يكسره روى آنان از غير گردانده شود و خداوند آنان را تسليم خود نمايد و نيز اين قسمت از دعا تذكريست از هدف نهايى اين بنا و خانه ، گويا اين نيت و درخواست آميخته با آب و گل اين ساختمان است و روح بانيان را در اين صورت مجسم مىگرداند تا در تكميل بنا و مناسك و آداب آن ، دو فرد كامل و شاخص اسلام و از هر رو تسليم اراده و اجرا كنندهء امر خدا شوند و از ذريهء او پيوسته مردمى هم فكر و هم آهنگ و به تمام معنى تسليم حق تربيت شوند تا مانند همهء پديدههاى جهان از ذرات تا كرات در محور حق و عدل بگردند .
[ وَ مِنْ ذُرِّيَّتِنا أُمَّةً مُسْلِمَةً لَكَ ]
« 1 » .
و نيز از دودمان ما امتى كه تسليم تو باشند پديد آر .
آرى ، زائر بايد به اين حقيقت توجه داشته باشد و سعى و كوششش بر اين باشد كه خود را به حريم تسليم برساند ، نه اين كه در آنجا به صورت ظاهر تسليم شود و پس از بازگشت از حج دوباره همان شود كه بود .
[ وَ أَرِنا مَناسِكَنا وَ تُبْ عَلَيْنا ]
« 2 » .
و راه و رسم عبادتمان را به ما نشان ده .
از خدا مىخواهند تا جزء به جزء عبادات و محلهاى آن را نشان دهد ، يا چنان تعليم دهد كه مانند ديدن باشد ، بنابراين از آغاز تأسيس بيت همهء مناسك طبق فرمان الهى بوده و ابراهيم به آن متعبد گشته ، اين مناسك از طواف و سعى شروع
هامش
( 1 ) - بقره ( 2 ) : 128 .
( 2 ) - بقره ( 2 ) : 128 .