[ وَ مَنْ كانَ فِي هذِهِ أَعْمى فَهُوَ فِي الْآخِرَةِ أَعْمى وَ أَضَلُّ سَبِيلًا ]
« 1 » .
و كسى كه در اين دنيا كوردل باشد ، در آخرت هم كوردل و گمراهتر است .
هر يك در مرتبهاى از مراتب حيوانى فرو رفتند و به مرتبهء انسانى نرسيدند ، از جهت آن كه در اين عالم به شهوت بطن و فرج و دوستى فرزند مشغول بودند و از اول عمر تا آخر عمر سعى و كوشش ايشان و جنگ و صلح ايشان از بهر اين بود و به غير از اين سه چيز ، چيزى ندانستند و نديدند .
[ وَ لَقَدْ ذَرَأْنا لِجَهَنَّمَ كَثِيراً مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ لَهُمْ قُلُوبٌ لا يَفْقَهُونَ بِها وَ لَهُمْ أَعْيُنٌ لا يُبْصِرُونَ بِها وَ لَهُمْ آذانٌ لا يَسْمَعُونَ بِها أُولئِكَ كَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ أُولئِكَ هُمُ الْغافِلُونَ ]
« 2 » .
و مسلماً بسيارى از جنّيان و آدميان را براى دوزخ آفريدهايم [ زيرا ] آنان را دلهايى است كه به وسيلهء آن [ معارف الهى را ] در نمىيابند و چشمانى است كه توسط آن [ حقايق و نشانههاى حق را ] نمىبينند و گوشهايى است كه به وسيلهء آن [ سخن خدا و پيامبران را ] نمىشنوند ، آنان مانند چهارپايانند بلكه گمراهترند ؛ اينانند كه بىخبر و غافل [ ازمعارف و آيات خداى ] اند .
و بعضى كسان از اين سه بت خلاص يافتند و به سه بت ديگر ، عظيمتر از اين گرفتار شدند و از اين سه حجاب بگذشتند و به سه حجاب ديگر ، قوىتر از اين فرو ماندند و آن :
1 - دوستى آرايش ظاهر .
2 - و دوستى مال .
3 - و دوستى جاه هستند .
هامش
( 1 ) - اسراء ( 17 ) : 72 .
( 2 ) - اعراف ( 7 ) : 179 .