خود آوردهاند : اروپا از قرن هيجدم به بعد بر سر سفرهء گستردهء دانش كه به همت مسلمانان پهن شده بود نشست و بايد تمام دانشمندان اروپا خود را مديون حركت علمى مسلمانان بدانند .
پايههاى بسيارى از علوم معنوى و مادى را مسلمانان از بركت بعثت پيامبر صلى الله عليه و آله و نزول قرآن مجيد ريختند .
اگر پس از پيامبر صلى الله عليه و آله انحرافى در دستگاه رهبرى راه نيافته بود و اگر مسلمانان نسبت به پيشرفتهاى خود ادامه حركت مىدادند و اگر بر اثر نعمت فراوان و ثروت و مكنت زياد ، غرق در شهوات نمىشدند و اگر آزاد از فرمانروايان پست و دنياپرست و آلت دست استعمار نبودند ، بدون شك وضع جهان امروز و خود مسلمانان غير از اين بود كه هست .
متأسفانه مسلمانان پس از دو قرن فعاليت و حركتهاى علمى شگفتانگيز ، بر اثر فتوحات بسيار زياد كه همراه با ثروت فراوان ولى عدم معنويت و تربيت بود ، دچار شهوات شده و به اسارت هوا و هوس در آمدند و به تدريج حركت علمى و فكرى و تربيتى و معنوى خود را از دست داده و تمام نيروى خود را صرف جنگهاى بىمحتوا و فتوحات بىثمر و كشمكشهاى داخلى و طايفهاى و مذهبى كردند و از طرف ديگر مسحور عيش و نوش ظاهر گشتند و در نتيجه به خواب سنگين غفلت و شهوت فرو رفتند و از آنچه كه بايد در راه خير دنيا و آخرت به دست آورند ، محروم شده و دستاوردها را هم به تاراج اجانبى چون مغولان ، تيموريان و استعمارگران اروپا و امريكا دادند .
براى اين كه بدانيد مسلمانان چه حركت عظيمى در انواع علوم ايجاد كردند ، به كتابهاى الفهرست ، الذريعه ، اعيان الشيعه و تاريخ تمدن اسلام و نام
عرفان اسلامى ( شرح مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة المنسوب للإمام الصادق ع) (فارسى) — صفحة 317
مساهمون: شيخ حسين انصاريان
ص٣١٧