شمارهء حشرات به اندازهاى است كه ارقام براى بيان آن قاصر است ، يك روز تابستانى كه هوا صاف باشد ، شمارهء حشراتى كه در بريدگىهاى تپهاى براى نظام حيات در تكاپو هستند ، از عدهء نفوس يك قاره بيشتر است ، اگر ناگهان نژاد بشر به كلى از روى زمين معدوم شود ، مخلوقات ديگرى كه به روى زمين مىلولند به زحمت متوجه غيبت او خواهند شد .
ژان هانرى فابر دانشمند نامى فرانسه هميشه مىگفت : تدبر در ساختمان پيكر يك حيوان كوچك چون مور و تشكيلات منظم حياتى آن ميلياردها انسان را به سوى خدا رهبرى مىكند .
همان تحير و اعجابى كه در جهان فضا و كواكب و عالم نباتات بر آدمى چيره مىشود ، چندين برابر آن در جهان حيوانات به آدمى دست مىدهد اينكه مىگوييم چندين برابر آن ، به خاطر آن است كه خورشيد با آن همه عظمت فاقد عنصر حيات و حس و اراده است .
اما در جهان حيوان عنصر ناشناختهء حيات با همهء پيچيدگى و ابهامش و با تشكيلات وسيع و عظيمش بر ساير عجايب عالم ماده ، افزون گرديده و در جهان حيوان تشكيلات وسيع موجوداتى ذره بينى چون :
ويروسها و باكترىها و ساير موجودات ديگر ذرهبينى و گروههاى گوناگون آنها - آثار مختلف حياتى آنها - نقش يكايك اصناف آنها در سازمان اين عالم خاصه در وضع حالات بشرى - ميكربهاى امراض - ميكربهاى زحمت كش و خدمتگزار - حشرات ريز - سازمان حياتى آنها - قدرت احساس آنها - كيفيت توالد و تناسل گوناگون تمام جانداران - تخمگذارى - تلقيح يا تركيب تخم نر و ماده - حمل با تقسيم - اسرار اسپرماتوزوييد - اسرار پستانداران - حيوانات آبى - چهارپايان - سازمان و ساختمان يكايك آنها - نظام زندگى آنها - عواطف و احساسات آنها -
عرفان اسلامى ( شرح مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة المنسوب للإمام الصادق ع) (فارسى) — صفحة 375
مساهمون: شيخ حسين انصاريان
ص٣٧٥