و ميلياردها ميليارد موضوع ديگر كه هر يك از اينها رشتهاى است طولانى و بس پر پيچ و خم كه علوم گوناگونى به بيان اسرار و نظام اين موجودات و سازمانهاى آنها پرداختهاند كه اداى حق صاحب و خالق و مالك آنان حداقل اين است كه با تمام خلوص و فروتنى به پيشگاهش ايستاد و با همهء هستى و وجود فرياد زد :
[ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ ]
« 1 » .
همهء ستايشها ، ويژهء خدا ، مالك و مربّى جهانيان است .
و چه نيكوست كه در برابر اين همه عنايت و نعمت ، تسليم او شده و اوامر او را اطاعت كرده و از محرمات او كنارهگيرى نماييم و قلب را از آلودگى پاك كرده و نفس را از بدخلقىها پيراسته نموده و به صفات حضرت او آراسته شويم و با زبان حال در كوى آن جناب عرضه بداريم :
اى خداى بزرگ ! بر اثر عدم درك حقايق و به خاطر دور افتادن از وادى معرفت و به علت اسارت در دام شيطان ، از شناخت حقيقى تو عاجز مانديم و نعمتهايى كه به ما لطف فرمودى در غير خواستهء تو مصرف كرديم و اكنون براى توبه و انابه و عذرخواهى به درگاه لطفت ملتجى شده و از تو درخواست عفو و گذشت داريم .
عالم انسان
شاهكارها و تمامى اسرار خلقت انسان را ، تنها آفريدگار جهان مىداند و اين مقدارى كه دانش وسيع بشر موفق به كشف آن شده ، از صدها هزار كتاب قطور متجاوز است ، به گوشهاى از عناوين دستگاه وجودى بشر توجه كنيد و ببينيد خالق عالميان در خلقت اين موجود شگفتانگيز چه صنعتى به خرج داده .
هامش
( 1 ) - فاتحة ( 1 ) : 2 .