غذاى هضم شده چگونه به تمام اعضاى بدن ما مىرسد ؟
انرژى چگونه در بدن توليد مىشود ؟
جواب هر يك از اين سؤالات ، كتاب يا كتابهاى مفصلى لازم دارد و به قول فخر رازى « 1 » دانشمند قرن پنجم ، تنها براى برشمردن نعمتهاى خدا يك ميليون كتاب هم كفاف نمىكند و اين سخن فقط مربوط به شمارش نعمتهاست كه در قرن پنجم گفته شده ، امروزه كه تا حدى علوم مختلفه گسترش پيدا كرده براى شمردن و براى تحقيق در نظام تكوينى موجودات و عناصر شناخته شده چه اندازه زمان و چه مقدار كتاب لازم است ؟
وظيفهء ما در برابر اين همه عنايت و رحمت چيست و پس از شناخت نعمت و مصرف كردن آن ، براى عطاكنندهاش چگونه بايد سپاس گفت : حداقل شكر و سپاس حق ، مراعات كامل تقوا و رعايت جانب عبادت و با تمام وجود اين جملهء مبارك را فرياد زدن است :
[ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ ]
« 2 » .
همهء ستايشها ، ويژهء خدا ، مالك و مربّى جهانيان است .
عالم نبات
عالم اعجابانگيز نباتات ، راستى عالم عجيبى است و پاى علم هنوز كه هنوز است در ابتداى راه آن است و شرح هر زاويهاى از وضع يك نبات كتابى جداگانه مىخواهد ، در اين قسمت فقط و فقط به عناوين كلى مسئله اشاره مىرود ، تا با
هامش
( 1 ) - التفسير الكبير : 1 / 229 ، الفصل الثانى .
( 2 ) - فاتحة ( 1 ) : 2 .