اعوذ باللّه سير و سلوك از خلق به خالق و از ممكن به واجب است ، كلمهء اعوذ اشاره به عجز و فقر و احتياج تام است و كلمهء باللّه اقرار و اعتراف به دو امر است ، يكى اينكه خداوند قادر و توانا است به اعطاى كل خيرات و دفع جميع آفات و ديگر آنكه جز خداى متعال احدى به اين صفت متصف نيست ، پس قاضى حاجات و معطى خيرات نيست مگر خداوند و نماز خوان هنگام مشاهدهء اين حال ، از خود و تمام ما سوى اللّه فرار مىكند و در اين سرّ :
[ فَفِرُّوا إِلَى اللَّهِ ]
« 1 » .
پس به سوى خدا بگريزيد .
را مشاهده مىنمايد و اين حالت كه با گفتن اعوذ حاصل مىشود ، غرق در نور جلال حق گشته رمز :
[ قُلِ اللَّهُ ثُمَّ ذَرْهُمْ ]
« 2 » .
بگو : خدا ، سپس آنان را رها كن .
برايش مكشوف گردد و در اين موقع گويد باللّه و نيز گويد ، يكى از نكات استعاذه اينكه نمازگزار با گفتن اعوذ باللّه ، اذعان به عجز و ناتوانى خود و اعتراف به قدرت كاملهء خالق مىكند و همين امر ، دلالت دارد بر اينكه براى تقرب به خدا راهى جز اظهار عجز و انكسار نيست كه گفتهاند : خودبين خدابين نشود .
و نكتهء ديگر اينكه چون قلب انسان به واسطهء تعلق به غير خدا و همچنين زبان او با ذكر غير خدا آلوده مىشود و به موجب :
هامش
( 1 ) - ذاريات ( 51 ) : 50 .
( 2 ) - انعام ( 6 ) : 91 .