نمازگزار به خاطر آب وضو يا غسل يا خاك تيمم و به خاطر لباس و مكان ، ناچار است از محرمات و لگدكوب كردن حق مردم چشم بپوشد و در حقيقت خود را از فحشا و منكرات ظاهرى و باطنى حفظ كند ، اما بىنماز خود را ملزم به اين امور نمىداند .
نمازگزار علم دارد كه خداوند مهربان نماز احدى را با آب حرام ، لباس حرام ، مكان حرام ، روح بىتقوا قبول نمىكند ، از اين جهت بر خود لازم مىبيند كه پاكى ظاهر و باطن را حفظ كرده و در صراط مستقيم الهى ثابت و پايدار بماند .
البته ، اين نكته در تمام عبادات و واقعيتهاى اسلامى ملاحظه شده ، به اين معنى كه اسلام ، قسمت مهمى از عبادات را جهت حفظ حقوق مردم و رام شدن نفس سركش و طبيعى ماندن اميال و غرائز و حالات و شهوات قرار داده است .
البته يك دين جامع و كامل بايد چنين باشد ، خودخواهى منشأ تمام مفاسد است ، بايد در مرحلهء اول ريشهء عموم بيمارىهاى روحى را چاره كرد ، هم چنان كه اساس همهء ترقيات معنوى و روحى و اصلاحات فردى و اجتماعى ، خداشناسى و خداپرستى است و خودخواه و خودپرست ، نمىتواند خداجوى و خداپرست باشد ؛ پس اميد صلاح و اصلاح تا زمانى كه در چاه خودپرستى است نبايد از او داشت !
نماز ، علاج خودپرستى
نماز - كه جامع بسيارى از عبادات است - از جملهء علل علاج خودپرستى و هواپرستى است . نمازگزار واقعى خدا را دوست دارد و خدا هم او را دوست دارد ؛ آيا دوستى خدا با خودخواهى و افراط در حب مال و جاه كه اصل هر گناه و خطايى است قابل جمع است ؟