جهانهاى بهتآور و اعجاب انگيزى برمىخورد و بىاختيار در برابر حضرت حق تعالى خود را مكلّف و موظّف مىبيند كه سر عبادت و پرستش به خاك بسايد .
با ارزشترين و سودمندترين مادّهء زمين چيست ؟ شايد فكر كنيد طلا يا نقره يا فلز ديگرى باشد كه به صورت معادن وسيع موجود است ، محققاً اين فلزات بسيار مفيدند و ما بدون آنها در زحمت خواهيم افتاد ؛ اما بيشتر ثروت و منفعت ما در خاك است .
موجودات زنده براى بقاى خود به خاك احتياج دارند . گياهان ، آب و مواد كانى را مستقيماً از خاك مىگيرند ، انسان و جانوران ديگر از گياهان تغذيه مىكنند ، غذاهايى كه به بدن ما مىرسد از خاك به دست مىآيد .
در طى هزاران سال ، كشاورزى يكى از صنايع اساسى انسان بود ، امروزه جمعيت زمين به سرعت زياد مىشود و بيش از همه به محصولات كشاورزى محتاج است و نه تنها خوراكمان را از كشاورزى تهيه مىكنيم ، بلكه بعضى از مواد لازم براى تهيه البسه و دارو و ساختمان و بسيارى از چيزهاى مفيد ديگر هم از خاك به دست مىآيد .
نيروهاى طبيعى ، سنگها را خرد مىكنند ، جويبارها و يخچالهاى طبيعى اين ذرّات را برداشته و به جاى ديگر مىبرند ، تمام اين عوامل به تشكيل خاك كمك مىكنند و اين خاك براى حيات موجودات زنده ، منبعى از منافع مىگردد ! !
خاك ، موجودات زندهء بسيارى در بر دارد . يك مشت خاك ممكن است شامل :
ميليونها موجود ميكروسكوپى به نام باكترى باشد ، بسيارى از باكترىها براى رشد گياهان عالىتر مفيد است ، علاوه بر باكترىها بسيارى از كپكها و جلبكها و انواع مختلف جانوران در خاك يافت مىشوند . بسيارى از اين موجودات زنده خاك را متخلخل مىكنند و بدين طريق آن را براى رشد گياهان آمادهتر مىسازند ، ضمناً به
عرفان اسلامى ( شرح مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة المنسوب للإمام الصادق ع) (فارسى) — صفحة 391
مساهمون: شيخ حسين انصاريان
ص٣٩١