فَكَذَّبْنا وَ قُلْنا ما نَزَّلَ اللَّهُ مِنْ شَيْءٍ إِنْ أَنْتُمْ إِلَّا فِي ضَلالٍ كَبِيرٍ * وَ قالُوا لَوْ كُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ ما كُنَّا فِي أَصْحابِ السَّعِيرِ * فَاعْتَرَفُوا بِذَنْبِهِمْ فَسُحْقاً لِأَصْحابِ السَّعِيرِ ]
« 1 »
.
هرگاه گروهى در آن افكنده شوند ، نگهبانانش از آنان مىپرسند : آيا شما را بيمدهندهاى نيامد ؟ * مىگويند : چرا ، بيمدهنده آمد ، ولى او را انكار كرديم و گفتيم : خدا هيچ چيز نازل نكرده است ؛ شما بيمدهندگان جز در گمراهى بزرگى نيستيد ؛ * و مىگويند : اگر ما [ دعوت سعادتبخش آنان را ] شنيده بوديم ، يا [ در حقايقى كه براى ما آوردند ] تعقّل كرده بوديم ، در ميان [ آتش ] اهل آتش سوزان نبوديم . * پس به گناه خود اعتراف مىكنند و مرگ و دورى از رحمت بر اهل آتش سوزان باد .
آيات ياد شده نشان مىدهد كه انسان ، لايق درك امور معنوى و مسائل انسانى است و به خصوص با نيروى با عظمت عقل خود مىتواند معانى بلند و آسمانى مهمترين كتاب هدايت و علمى آفرينش يعنى قرآن مجيد را درك كرده و از اين طريق ، سعادت دنيا و آخرت خود را تأمين نمايد ؛ آرى ، اين است ارزش عقل .
در برخى از آيات به قدرت با عظمت عقل در جهت درك حقايق عالم خلقت اشاره شده كه عقل رابط بين انسان و هستى است و آدمى به وسيلهء اين چراغ پرفروغ مىتواند عالم و اجزاء و عناصرش را بشناسد و از اين راه ، خدا را يافته به درك عظمت بىنهايت در بىنهايت او نايل گردد .
[
إِنَّ فِي خَلْقِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ اخْتِلافِ اللَّيْلِ وَ النَّهارِ وَ الْفُلْكِ الَّتِي تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِما يَنْفَعُ النَّاسَ وَ ما أَنْزَلَ اللَّهُ مِنَ السَّماءِ مِنْ ماءٍ فَأَحْيا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ
هامش
( 1 ) - ملك ( 67 ) : 8 - 11 .