در محشر مىشوند .
امام صادق عليه السلام مىفرمايد :
مَنِ اسْتَذَلَّ مُؤْمِناً وَ اسْتَحْقَرَهُ لِقِلَّةِ ذاتِ يَدِهِ وَ لِفَقْرِهِ شَهَرَهُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ عَلَى رُؤُوسِ الْخَلائِقِ . « 1 »
هر كه مؤمنى را خوار بشمارد و براى درآمد اندك او يا نداريش با ديده منت و كوچكى بنگرد ، در روز قيامت بر همگان به رسوايى معرفى گردد .
كسانى كه در مسافرت حج داراى تمكن مالى هستند و از عهدهء هزينهء سنگين سفر به راحتى برمىآيند ، هيچ گونه احساس ذلّت يا منّت از سوى ديگران ندارند .
امّا بعضى در روزگار قديم با كاروانى همراه با توشه و بار مناسب و رفاقت منزل به منزل به كمك يكديگر امور را مرتب و هماهنگ مىكردند . ولى گاهى به ناچار در كاروانى كه گروهى پولدار و تاجر بودند ، همسفر مىشدند كه در آن احساس ذلت و خوارى مىكردند ائمه اطهار عليهم السلام در پاسخ به درخواست چنين افرادى هشدار داده كه عزت نفس خود را نگه دارند .
ابابصير گفت : به امام صادق عليه السلام عرض كردم : مردى با افراد ثروتمند رفيق راه و توشه مىشود و او داريىاش از همهء آنها كمتر است ، آنان با دست باز خرج مىكنند و او قدرت صرف چنين مالى را ندارد . امام عليه السلام فرمود :
دوست ندارم كسى با همسفرى ثروتمندان ، اسباب ذلّت و خفت خويش را فراهم كند ، با كسانى همسفر شود كه در مالدارى همانند خودش باشند . « 2 » حضرت در جاى ديگر از بارگاه الهى براى حفظ عزّت در توانگرى و ناتوانى عرضه مىدارد :
هامش
( 1 ) - الكافى : 2 / 353 ، حديث 9 ؛ بحار الأنوار : 72 / 158 ، باب 57 ، حديث 29 .
( 2 ) - الكافى : 4 / 287 ، حديث 8 ؛ بحار الأنوار : 73 / 269 ، باب 49 ، حديث 19 .