امام على عليه السلام به اين وضعيت نگران كنندهء آدمى ، نگاه ويژهاى داشته و مىفرمايد :
يَابْنَ آدَمَ ، اذا رَأَيْتَ رَبَّكَ سُبْحانَهُ يُتابِعُ عَلَيْكَ نِعَمَهُ وَ انْتَ تَعْصِيهِ فَاحْذَرْهُ . « 1 »
اى فرزند آدم ، چون ببينى كه خداوند پاك نهاد نعمتهايش را پىدرپى به سوى تو مىفرستد در حالى كه او را نافرمانى مىكنى از وى برحذر باش .
اعتراف به تقصير و گناه
يك پرسشى كه هميشه در ذهن عارفان و سالكان راه حقيقت بوده است اين كه حضرات معصومان عليهم السلام كه نمايندگان و واسطهء فيض حق تعالى بر روى زمين هستند و برحسب واژه و معنى از مقام عصمت برخوردارند ، چرا و چگونه اعتراف به تقصير و خطا مىكنند ؟
بعضى بزرگان اين سؤال پاسخ دادهاند :
1 - معصومان عليهم السلام نفس خويش رادر مقام بندهء ذليل و گنهكار قرار مىدهند و از آن مرتبه به درگاه حق راز و نياز و مناجات مىكنند ؛ زيرا آنان به حقيقت نفس انسانى و باطن و ظاهر و فضايل و رذايل آدمى آگاهند ؛ پس براى آموزش و آشنايى بندگان خدا با شيوهء ارتباط با حضرت حق ؛ به نمايندگى از انسان به درگاه الهى خطاب يا شكايت مىكنند .
2 - معصومان عليهم السلام در مقام محاسبهء نفس و خوف از مقام الهى از اين كه كوتاهى يا عصيانى در اعمال و افكار به خاطر غلبهء هواى نفس يا فريب شيطان اتفاق مىافتد و روح و روان آدم را آزرده مىسازد ؛ يك رياضيت روحانى در افق معنوى براى
هامش
( 1 ) - نهج البلاغه : حكمت 25 .