آن زندان را به صورت ثبت شدهء اعمال تبهكاران و ستمكاران مىسازد و با اصرار به تبهكارى و گناه ، ديوارهاى آن هر چه ضخيمتر و بلندتر و اعماق آن بيشتر مىگردد و از در و ديوار و محيط آن دود و آتشى برمىخيزد كه آتشگيره و افروزندهاش انسان گناهپيشه و اعمال او مىباشد و در آن نسيم رحمتى نمىوزد . آن زندان را جز از طريق وحى و انديشهء برتر نمىتوان شناخت : وَ ما أدْريكَ ما سِجّينٌ » .
دو كلمهء : كتابٌ مَرْقومٌ تعريف و توصيف كوتاهى است براى اهل نظر و انديشمندان ، تا رابطهء عمل و ثبات آن را با نهايت بروز آن دريابند و از دريچهء اين آيه و از دور به چگونگى سجّين نظر كنند .
سجّين كتاب است ، چون صورت ثبت شدهء اعمالى است كه در جهت محدود و اقشار طبيعت و هبوطگاه غرايز حيوانى و در خلاف جهت تعالى انسان مىباشد ؛ مرقوم است ؛ زيرا تا اعمال ، سخت و بارز و محكم نشود و از هر سو انسان را فرانگيرد ، با تحوّل و توبه راه گريز از آن باز است ، همين كه اعمال به صورت عادات سپس مَلكات و خويهاى بارز و ثابت درآمد و بندها و ديوارهاى آن محكم شد راه گريز از آن دشوار يا محال مىشود و از هر سو و هر جهت ديدگاه بينش را مىپوشاند و روح آزاد و بلندپرواز آدمى را در بند مىگيرد و منافذ ادراك را جز در مسير سجّين و به سوى جهنّم مىبندد .
تبهكاران سركش و ستم پيشه كه با طوفان شهوات و خودخواهيشان بندهاى اخلاقى و وجدانى و قانونى را پاره مىكنند و مىكوشند تا از هر قيد و بندى آزاد شوند چنان در همين جهان رفتار و خوهايشان مكتوب و مرقوم مىگردد و به بندهاى عادات و در ميان ديوارهاى گناه و سركشى سجّين خود گرفتار و زندانى مىشوند كه ديگر هيچ گونه خير و صلاح خود و ديگران را نمىبينند و در آن نمىانديشند و چنان گرفتار انعكاس اعمال و تضاد و كشمكش درونى و
تفسير و شرح صحيفه سجاديه (فارسى) — صفحة 91
مساهمون: شيخ حسين انصاريان
ص٩١