اين صورت شهوات او را ذليل نمىكنند و هواى نفس او را مغلوب نمىنمايد و غضب بر او حاكم نمىگردد . « 1 » گفتهاند : براى كفر چهار ركن است :
غضب ، شهوت ، دروغ بافى ، طمع . « 2 » بعضى از حكما فرمودهاند :
رأسِ حماقت تندى است و رهبرِ تندى غضب است . كسى كه راضى به جهل باشد خود را از علم بىنياز مىداند . حلم زينت و منفعت است ، جهل پستى و ضرر است ، سكوت از جواب احمق جواب اوست ؟ « 3 »
فرو خوردن خشم در روايات
روشن شد كه غضب چه آثار ناپسندى در زندگى انسان و ديگران دارد ، در اين بخش نظر اسلام در باب فروخوردن خشم و كظم غيظ بيان مىشود .
كظم غيظى كه از اخلاق انبيا و ائمّه عليهم السلام و از اوصاف قابل توجه مؤمنان و اولياى الهى است .
از حضرت زينالعابدين عليه السلام روايت شده كه فرمودند :
ما احِبُّ أنَّ لى بِذُلِّ نَفْسى حُمْرَ النَّعَمِ ، وَ ما تَجَرَّعْتُ جُرْعَةً احَبَّ إلَىَّ مِنْ جُرْعَةِ غَيْظٍ لا اكافى بِها صاحِبَها . « 4 »
من دوست ندارم در برابر خوار شدنم ، شتران سرخ مو بگيرم كه عزّت مؤمن بالاتر از هر چيزى است . و من جرعهاى محبوبتر از جرعهء غيظى كه طرفم را
هامش
( 1 ) - المحجة البيضاء : 5 / 294 .
( 2 ) - المحجة البيضاء : 5 / 295 .
( 3 ) - المحجة البيضاء : 5 / 294 .
( 4 ) - الكافى : 2 / 109 ، حديث 1 ؛ وسائل الشيعة : 12 / 176 ، باب 114 ، حديث 16003 .