وَاللّهُ يَقْبِضُ وَيَبْسُطُ وَإلَيْهِ تُرْجَعُونَ » « 1 »
و خداست كه [ روزى را ] تنگ مىگيرد و وسعت مىدهد ؛ و [ همهء شما براى دريافت پاداش ] به سوى او بازگردانده مىشويد .
مفصّل دو مسألهء بسط و قبض ، در معارف الهيّه و به خصوص در عرفان و فلسفه مطرح است كه مشتاقان و علاقمندان مىتوانند براى يافتن عمق اين دو حقيقت به كتب مربوطه مراجعه نمايند .
عبد اگر از پرداخت وقت و نيرو و حالات و حقايق وجودى خويش ، به راهزنان راه حق امساك كرد و سفرهء قلب و جان و سرّ و باطن و روح و نفس خود را براى گرفتن معارف حَقّه باز كرد و در امور دنيايى و آخرتى براى بندگان حضرت محبوب ايجاد گشايش نمود ، از اسم قابض و باسط حظّ و نصيب برده است .
به بندگان نكنى لطف چون تو از يارى * چگونه لطف خداوند را طمع دارى
به بنده لطف كن و لطف حق طلب ورنه * مجوى حاصل اگر دانهاى نمىكارى
طمع مدار كه غيرى تو را شود غمخوار * اگر نكردهاى از غير خويش غمخوارى
بجز خضوع و خشوع و شكستگى نخرند * به خويش غرّه مشو از درست كردارى
ندادهاند تو را قدرت و زبردستى * كه زيردست دل آزرده را بيازارى
( صغير )
65 - قاضى الحاجات
او به نحو كامل و تامّ و جامع برآورندهء نياز محتاجان و قضا كنندهء حاجتِ حاجتمندان است .
عبد بايد در اين زمينه به طور كامل متخلّق به اخلاق حق باشد ، كه هر كس
هامش
( 1 ) - بقره ( 2 ) : 245 .