است .
ظاهرش اين است كه خداى سبحان چنان كه عرش و كرسى را با بى نيازى بدانان آفريده ، در بر آنها پردهها و حجابها و سرادقاتى آفريده ، و از انوار غيبيّهء آفريدهء خود ، درون آنها را انباشته كه در ديد فرشتهها و بعضى از انبيا و در شنيد ديگران مظهر عظمت و جلال و هيبت و وسعت فيض و رحمتش باشند . و اختلاف شماره بسا كه از نظر نوع و صنف و شخص آنهاست و يا اين كه در برخى تعبيرات با هم شماره شدند و يا بعضى از آنها را نام بردند .
و اما باطن آنها اين است كه البته حجبِ مانع از وصول به حق بسيارند ، برخى ناشى از نقص نيرو و درك آدمى است از نظر امكان و نياز و حدوث و آنچه به دنبال آنهاست از نقص و درماندگى ؛ و اينها حجب ظلمتند . و برخى ناشى از نورانيت و تجرّد و تقدّس و عظمت و جلال خداست كه حجب نورانيهاند ، و محال است اين هر دو حجاب برداشته شوند ، و اگر از ميان بروند جز ذات حق چيزى نماند . آرى ، ممكن است تا اندازهاى اين حجب برداشته شوند و آدمى به مقام كشف و شهود قلبى برسد ، به وسيلهء بركنارى از صفات شهوانيّه و اخلاق حيوانيّه و تخلّق به اخلاق ربانيّه از راه عبادت و رياضت و مجاهده و بررسى علوم حقّه .
و در اين صورت انوار جلال الهى بر بنده مىتابند و تشخّص و اراده و شهوت او را مىسوزانند ، و با ديدهء يقين كمال خدا و بقائش را مىنگرند و فنا و ذلّ خود رادر مىيابند ، بى نيازى او و نياز خود را بنگرند ، بلكه هستِ عاريهء خود را در برابر وجود او نيست شمارند و توانائى ناچيز خود را در برابر قدرت كاملهء او هيچ .
بلكه از اراده و قدرت و دانش خود كنار روند و اراده و قدرت و علم حق در آنها به كار افتد ، نخواهند جز آنچه خدا خواهد . و نيروى حق را در تصرف به كار برند ، مرده زنده كنند ، خورشيد برگردانند ، ماه را بشكافند ، چنان كه اميرالمؤمنين عليه السلام فرمود :
تفسير و شرح صحيفه سجاديه (فارسى) — صفحة 137
مساهمون: شيخ حسين انصاريان
ص١٣٧