و كار خيرى كه ريشه در مال حرام دارد در ترازوى حقّ وزنى ندارد و براى قبولى آن راهى نيست .
از مجموع آيات و روايات اين فصل و مقدّمات و سطورى كه گذشت بدين نتيجه مىرسيم كه : كسب حلال وظيفهء شرعى و پرداخت مازاد بر احتياج در راه خدا يك مسئوليّت سنگين الهى و اجتماعى است .
نتايج آيات و روايات بسط و قبض رزق
از آنچه كه در سطور گذشته ملاحظه كرديد نتايج زير به دست مىآيد :
1 - آيات بسط و قبض و وسعت و تنگى رزق به هيچ عنوان مانع از فعّاليّت اقتصادى نيست . بر اساس آيات قرآن هر انسانى مكلّف به كسب و كار است و بيكارى و بىعارى و خوردن از محصول زحمات ديگران بدون شك حرام و امرى ممنوع است ؛ بسط و قبض در كسب و كار و رعايت شرايط الهى امرى آسمانى و حقيقتى ملكوتى است كه نظام حيات انسانى آن را اقتضا مىكند .
2 - فقر و تنگدستى ، يا معيشت مستكبرانه و وسعت در مال و منال ، اگر معلول استعمار و استثمار باشد از نظر فرهنگ حق مردود و غير قابل قبول است و بر مستضعفان و تهيدستان واجب شرعى است كه بر قلدران و زورگويان و اربابان جاه و مال بتازند كه همگان به حقوق الهى و انسانى خود برسند .
3 - بسط و قبض كه معلول گناه و معصيت و فساد و افساد و اسراف و تبذير است ربطى به مقدّرات الهيّه و نقشههاى ملكوتيّه و ارادهء حضرت حقّ ندارد كه براى احدى روزى حرام مقرّر نشده و سختگيرى نابجا مقدّر نگشته است .
4 - بسط و قبض حقيقى عين امتحان و آزمايش حضرت ربّ العزّه جهت رشد و كمال عباد و ظهور شايستگى بندگان است و به عبارت ديگر معلول حكمت و عدل حقّ نسبت به انسان است و هيچ جايى براى ايراد و خردهگيرى در آن نيست .