نيز ، پس از طى دوران محنت و محروميت و سپرى شدن روزگار غيبت و انتظار ، ظهور مىكند و بسان خورشيدى جهان پر از فتنه به ستوه آمده از ظلم و ستم و بىعدالتى را با پرتو حياتبخش عدالت ، زنده مىكند . « 1 » 5 - خروج دجّال : از جملهء نشانههاى ظهور ، خروج دجّال است . « دجّال » از ريشهء « دجل » به معناى دروغگو و حيلهگر است . براساس آنچه از ظاهر روايات استفاده مىشود ، دجال فردى است كه در آخرالزمان و پيش از قيام مهدى ( عج ) خروج مىكند و با انجام كارهاى شگفتانگيز جمع زيادى از مردم را مىفريبد . « 2 » در برخى روايات از « دجالها » سخن به ميان آمده است و اين احتمال را تقويت مىكند كه دجال نام شخص معينى نيست بلكه هر كسى كه با ادعاهاى پوچ و بىاساس و با توسل به حيلهگرى و نيرنگ درصدد فريب مردم باشد ، دجال است . چنانكه پيامبر ( ص ) فرمود : قيامت ، برپا نمىشود ، تا وقتى كه مهدى ( عج ) از فرزندانم قيامكند و مهدى ( عج ) قيام نمىكند ، تا وقتى كه شصت دروغگو خروج كنند و هر كدام بگويد : من پيامبرم ! « 3 » بر اين اساس ، مىتوان گفت ما دو نوع دجال داريم : يكى همان دجال حقيقى و واقعى كه پس از همهء دجالها مىآيد و در دروغگويى و حيلهگرى و مردم فريبى سرآمد است و ديگرى گروهى شيّاد و دروغگويند كه دست به فريبكارى و گمراهى مردم مىزنند .
انديشه هاى اسلامى در بستر تاريخ (فارسى) — صفحة 187
مساهمون: جمعى از نويسندگان
ص١٨٧
رجعت در لغت به معناى « بازگشت » است و در اصطلاح بر بازگشت گروهى از انسانها پس از مرگ و پيش از رستاخيز اطلاق مىشود كه همزمان با نهضت جهانى مهدى موعود ( عج ) صورت مىگيرد . « 4 »
هامش
( 1 ) - چشم به راه مهدى ( عج ) ، جمعى از نويسندگان مجلهء حوزه ، ص 310 .
( 2 ) - ر . ك : بحارالانوار ، ج 52 ، ص 193 .
( 3 ) - الارشاد ، شيخ مفيد ، ج 2 ، ص 371 .
( 4 ) - شيعه پاسخ مىدهد ، سيد رضا حسينىنسب ، ص 47 .