تاريخ اسلام و ايران (فارسى) — صفحة 119

استاد شهيد ، مرتضى مطهرى انديشمند و نظريه پرداز اسلامى ، از جمله دانشمندانى است كه در بررسى انقلاب اسلامى ايران ، به تأثيرگذارى عوامل معنوى چون عاشورا اعتقاد دارد . او مىگويد : در تفسير و تحلل انقلاب ما ، گروهى معتقد به تفسير تك عاملى هستند ، و مىگويند تنها يك عامل در ايجاد اين انقلاب دخيل بوده است . البته در ميان اين گروه ، سه نظر مختلف وجود دارد . يك دسته عامل را صرفاً مادى و اقتصادى ، دسته‌اى ديگر عامل را تنها آزادى خواهى ، و دسته سوم ، عامل را فقط اعتقادى و معنوى مىدانند . در مقابل اين گروه ، گروه ديگرى قرار دارند ، كه معتقدند ، انقلاب تك عاملى نبوده ، بلكه در تكوين و ايجاد اين انقلاب ، با همكارى و ائتلاف اين سه عامل است كه موثر است ، و به تداوم اين پديده مىانجامد ، اما در كنار اين نظرات ، نظر ديگرى وجود دارد كه خود ما نيز موافق آن هستيم . « 1 » ايشان در توضيح ديگرى از علل وقوع انقلاب اسلامى ايران ، بيان مىدارد : گروهى كه به وجود سه عامل مستقل معتقدند ، مىگويند ما در دنيا هيچ انقلابى نداريم كه اين سه عامل در آن دوش به دوش يكديگر حركت كرده باشند ، ما نهضت‌هايى سياسى داريم ، ولى طبقاتى نبوده‌اند ، نهضت‌هاى طبقاتى داريم ، اما سياسى نبوده‌اند ، و بالاخره اگر هر دو اين عوامل ، وجود داشته باشند ، از عوامل معنوى و مذهبى خالى بوده‌اند . « 2 » او اضافه مىكند ، انقلاب اسلامى ايران به دليل برخوردارى از عامل سه گانه فوق ، يگانه و منحصر به فرد است . استاد مطهرى حتى راز موفقيت انقلاب اسلامى ايران را تكيه آن بر عوامل معنوى و مادى و سياسى توأمان مىداند : راز موفقيت نهضت ما نيز ، در اين بوده است كه نه تنها به عامل معنويت تكيه داشته ، بلكه آن دو عامل ديگر - مادى و سياسى - را نيز با اسلامى كردن محتواى آنها ، در خود قرار داده است . فى المثل ، مبارزه براى پر كردن شكاف‌هاى طبقاتى ، از تعاليم اساسى اسلام محسوب مىشود ، اما اين مبارزه با معنويتى عميق توأم و همراه است . « 3 »