صراحت زبان و قدرت استدلال كمتر كسى به پايهء او مىرسيد . « 1 » او اسوه تقوا و فضيلت بود ، به مردم خدمت مىكرد ، و با آنان به نيكويى معاشرت مىنمود و به تهذيب نفس و مراقبه و محاسبه ، اهميت زيادى مىداد . « 2 » عظمت علمىاش بدان حدّ بود كه بزرگانى همچون « خواجه نصيرالدين طوسى » در مجلس درس وى حاضر مىشدند . « 3 »

محقق اول با در دست گرفتن رياست حوزه علمى شيعه ، به تحقيق و تدريس علوم اسلامى پرداخت و علماى بزرگى همچون « علامه حلى » و « سيد عبدالكريم بن طاووس » را تحويل جامعه اسلامى داد . اين عالم مجاهد شيعه با قلم پرتوان خود ، كتاب « شرايع الاسلام » را كه به قرآن فقه شيعه معروف است تأليف كرد . اين كتاب كه از نظم و دسته بندى ويژه و متنى موجز و برجستگيهاى ديگرى برخوردار است ، مورد استقبال فقها واقع شد و پس از كتاب « نهايهء » « شيخ طوسى » محور بحث و تدريس حوزه‌هاى علمى قرار گرفت . « 4 » و تاكنون دهها شرح بر آن نوشته شده كه يكى از مهمترين آنها كتاب « جواهر الكلام » مىباشد . محقق اول نه تنها در زمينهء فقه بلكه در ساير علوم اسلامى همچون عقايد ، اصول فقه ، منطق ، ادبيات و . . . نيز كتابهاى متعددى تأليف كرد « 5 » و پس از عمرى خدمت به اسلام سرانجام در سال 676 هجرى قمرى در سن 74 سالگى دار دنيا را وداع گفت و در كنار قبر امير مؤمنان ( ع ) به خاك سپرده شد . « 6 »