دومين پيشواى شيعيان در 21 رمضان سال چهلم هجرى عهده‌دار امامت مسلمانان گرديد . رسول گرامى اسلام صلى الله عليه و آله بارها سبط اكبر خويش را با نام و نشان در رديف جانشينان دوازده‌گانه خود معرفى كرده بود . « 1 » و در روايتى مشهور كه در مآخذ فراوانى آمده است با اشاره به او و برادرش امام حسين عليهما السلام فرمود : « ابْناىَ هذانِ امامانِ قاما اوْ قَعَدا » « 2 » اين دو فرزندم « امام » هستند چه قيام كنند ، چه قعود . علاوه بر اين ، حضرت امير عليه السلام در روز جمعه‌اى به‌خاطر كسالتى كه داشت فرزندش حسن عليه السلام را مأمور كرد تا بر مردم نماز گزارد « 3 » و در واپسين لحظات زندگى او را وصىّ خود قرار داد و فرزندان و بزرگان خاندانش و نيز رؤساى شيعه را بر اين امر گواه گرفت و فرمود : پسرم ! رسول خدا صلى الله عليه و آله به من فرمان داده است كه تو را وصىّ خود سازم و كتاب و سلاحم را به تو تحويل دهم . « 4 »