درس پنجم : نايبان امام زمام ( عج )
هر چند اراده و مشيّت الهى پس از شهادت يازدهمين ستارهء درخشان امامت و ولايت بر غيبت فرزند بزرگوارش حضرت مهدى ( عج ) تعلّق گرفت و بدين ترتيب ، خورشيد امامت تا هنگامى كه خدا بخواهد در پس ابر غيبت پنهان گشت ؛ در نتيجه ، عموم مردم از فيض وجود و شرفيابى به حضور آن حضرت محروم شدند ، ليكن ارتباط آن گرامى با مردم بويژه شيعيان و دوستدارانش بطور كلّى قطع نشد و مردم مىتوانستند از طريق سفيران آن حضرت ديدگاهها و نظرات امام زمان ( عج ) در مورد مسائل مختلف دينى را به دست آوردند .
ارتباط مردم با امام زمان ( عج ) در دوران غيبت صغرى كه 74 سال به طول انجاميد ، از طريق سفيران و نايبان خاص آن حضرت بود كه از سوى ايشان تعيين مىشدند . آنان در هر زمان لازم با پيشوايشان ديدار مىكردند و مشكلات ، مسائل و خواستههاى شيعيان را به محضر امام زمان ( عج ) ارائه و منعكس كرده ، رهنمودها و پاسخهاى كتبى يا شفاهى آن بزرگوار را به شيعيان منتقل مىكردند .
البته در اين دوران چه بسا افراد ديگرى نيز كه قرب و منزلت ويژهاى نزد حضرت بقيّةاللّه داشتند ، به افتخار ديدار آن گرامى نايل مىآمدند ، ولى سمت سفارت و نيابت خاصّ نداشتند .
سفيران و نايبان امام عصر در دوران غيبت صغرى عبارت بودند از : ابو عمرو ، عثمان بن سعيد عمرى ، فرزندش ابو جعفر محمد بن عثمان ، ابوالقاسم حسين بن روح نوبختى و ابوالحسن على بن محمّد سَمُرى . در اينجا ، نخست به معرّفى اجمالى هر يك از آنان ، سپس به بيان خط مشى عمومى آنان در دوران سفارت مىپردازيم .