از ويژگىهاى جنگ در آن روزگار ، رسم « اعلام قبلى » بود . به اين ترتيب كه دو طرف روز حمله و درگيرى را مقرّر مىساختند و گاه اگر يكى از آنها براى جنگ آمادگى نداشت ، به او مهلتى داده مىشد ؛ البته هر دو طرف ، رفتار همديگر را زير نظر داشتند تا مبادا به مكر و حيله دشمن دچار شوند . اميرمؤمنان عليه السلام نيز در همان شب فرمان داد كه به سپاهيان معاويه اعلام كنند كه فردا جنگ خواهد بود . هر چند آگاه ساختن دشمن موجب هشيارى وى در كار جنگ مىشود ، ولى از نظر روحى و روانى او را دچار تزلزل مىسازد ( و شايد او را از ادامه جنگ منصرف كند ) . چون حكايت از قدرت رزمى حريف دارد . به دنبال اين اعلام ، سپاهيان معاويه نيز آماده نبرد شدند .
اميرمؤمنان على عليه السلام در آن شب خطاب به سربازانش خطبهاى خواند كه دربردارندهء نكات بسيار ارزشمندى دربارهء چگونگى تشويق سربازان به جنگ و نيز برخى از فنون جنگى است . متن آن خطابه چنين است :
خداوند شما را به تجارتى راهبرى كرده است كه شما را از عذاب مىرهاند و به خير فرامىخواند . و آن تجارت ايمان به خدا و رسول او و جهاد در راه خداوند است . و پاداش آن را آمرزش گناهان و مسكنهاى پاك در بهشت جاودان و رضوان خدا كه از همه اجرها بزرگتر مىباشد ، قرار داده است . خداوند در قرآن مجيد از محبوبش خبر داده ، فرموده است : خداوند مجاهدان را كه همچون بنايى استوار در برابر دشمن ايستاده و نبرد مىكنند ، دوست دارد . « 1 »
هامش
( 1 ) - « انَّ اللَّه يُحِبُّ الَّذينَ يُقاتِلُونَ فى سَبيلِهِ صَفَّ كَأَنّهُم بُنْيانٌ مَرْصُوصٌ » ( صف ( 61 ) ، آيهء 4 ) .